نقش ژئوپلیتیک دریای خزر در راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

از جمله متغیرهای مؤثر در شکل‌گیری خط‌مشی و راهبرد دفاعی کشورها، ویژگی‌های ژئوپلیتیک آن کشور است؛ به عبارت دیگر راهبرد تا اندازة زیادی متأثر از قابلیت‌ها و محدودیت‌های ژئوپلیتیک است. تأثیر ژئوپلیتیک در اتخاذ راهبردهای مناسب و اثرگذار همواره یکی از دغدغه‌های ذهنی پژوهشگران حوزۀ مطالعات راهبردی بوده که طی سال‌های گذشته دوچندان شده است. منطقۀ خزر ازجمله مناطقی است که با برخورداری از مزیت‌های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی، جایگاه مهمی در راهبرد دفاعی ج.ا. ایران دارد و نگاه‌های بسیاری را به سمت خود جلب کرده است؛ از این رو با شناخت منطقۀ خزر در بستر تحلیل ژئوپلیتیک می‌توان، سیاست‌ها و راهبردهای دفاعی مناسب و مؤثری در این منطقه اتخاذ کرد. هدف از پژوهش حاضر بررسی و تبیین جایگاه ژئوپلیتیک دریایی خزر در راهبرد دفاعی ج.ا.ایران است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی است و به روش توصیفی و تحلیلی انجام‌شده است؛ داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز آن نیز به روش کتابخانه‌ای (کتب، نشریات و اینترنت) و پرسشنامه‌ای گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که دریای خزر به دلیل برخورداری از ویژگی‌های منحصربه‌فرد در ابعاد سیاسی، اقتصادی، ارتباطی، فرهنگی، نظامی، ژئواستراتژیکی، زیست‌محیطی و حقوقی در تثبیت قدرت ملی و پیشبرد راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران، نقش مهم و اثرگذاری را ایفاء می‌کند.

کلیدواژه‌ها