پارادایم صدور انقلاب در جهان اهل سنت بر مبنای اصل دعوت با توجه به تحولات اخیر بیداری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای روابط بین الملل از دانشگاه علامه طباطبایی وپژوهشگر ژئوپلیتیک پژوهشگاه امنیت ملی در دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی نویسنده مسئول

چکیده

جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان نظام سیاسی برآمده از انقلاب اسلامی، سیاست صدور تفکر انقلاب را‌ از همان روزهای نخستین پیروزی انـقلاب، در دستور سیاست خارجی خود قرار داده‌ است. صدور تفکر انقلاب اسلامی‌ چندان‌ برای نظام‌ اهمیت دارد که در رأس برنامه‌های سیاست خارجی واقع‌شده است و بخش زیادی از فعالیت‌های این حوزه را تحت تأثیر دارد. امروزه دیپلماسی با ابزار مؤلفه اصل دعوت می‌تواند در زمینۀ بین‌الملل وجهه‌ای کسب کرده و نفوذ فوق‌العاده‌ای داشته باشد؛ در این پژوهش دو سؤال عمده مطرح می‌شود؛ تمایز انقلاب اسلامی نسبت به سایر انـقلاب‌ها، چیست؟ قاعدۀ دعوت چه نقشی در گرویدن به اسلام در جهان اهل سنت با توجه به تحولات اخیر بیداری اسلامی دارد؟ با توجه به پژوهش صورت گرفته باید گفت سایر انقلاب‌ها غالباً دارای یکی از ماهیت‌های اقتصادی‌، سیاسی‌ و ایدئولوژیک هستند؛ در حالی‌که انقلاب اسلامی، دارای ماهیتی اسلامی و مبتنی بر ارزش­ها و اصول اسلامی است؛ همچنین با استفاده از قاعدۀ دعوت حاکمان مسلمان اهل سنت می­توانند با تبلیغات دامنه‌دار جهانی، منطق اسلام را به درون خانه‌ها برده؛ در مدّت زمان کوتاهی هزاران نفر را مسلمان کنند که این کار با جنگ و خونریزی در سال‌های طولانی میسر نیست. امروزه نقش دعوت را می‌توانیم در جریان بیداری اسلامی ببینیم. نفوذ تبلیغات و دعوت در نظام جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقة غرب آسیا موجب شد تا ملّت‌های کشورهایی چون مصر، لیبی، تونس، بحرین و یمن بر حاکمان مستبد و دیکتاتورشان قیام کنند و انقلابی را به وجود آورند؛ این تأثیرات را در سطح آسیا، اروپا و دیگر قاره‌ها نیز می‌توانیم شاهد باشیم؛ در این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی سعی در بررسی پارادایم صدور انقلاب در جهان اهل سنت بر مبنای اصل دعوت با توجه به تحولات اخیر بیداری اسلامی، خواهیم داشت.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج‌البلاغه
خمینی (ره)، روح‌الله (1379)، صحیفۀ امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
خامنه‌ای، سید علی،  پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر معظم انقلاب، 4/11/69           www.khamenei.ir
خامنه­ای، سیدعلی (1385)، حدیث ولایت، ج 1، تهران: دفتر مقام معظم رهبری.
خامنه­ای، سیدعلی (1389)، منشور فرهنگی انقلاب اسلامی (1)، تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.
اسپوزیتو‌، جان‌. ال‌ (1388)، انـقلاب ایران و بـازتاب جهانی آن‌، ترجمۀ محسن مدیر شانه‌چی، تهران: باز.
اسکندی فاروچی، ابوالفضل؛ آقاحسینی، علیرضا (1394)، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، سال دوازدهم، شمارۀ 43.
الکامل (1385هـ.ق)، فی التاریخ،  ج 3: 287 .
ایزدی، مصطفی (1361)، یادنامه شهید محمد منتظری‌ (مجموعه‌ گفتارها)، تهران: فرهنگ انقلاب اسلامی.
بازرگان‌، مهدی (1363)، انقلاب ایران‌ در‌ دو حرکت، تهران: نهضت آزادی‌.
برینتون‌، کرین (1363)، کالبدشکافی چهار انـقلاب، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: نشر نو.
تاجیک، محمدرضا؛ دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1382)، الگوهای صدور انقلاب در گفتمان­های سیاست خارجی ایران، فصلنامۀ راهبرد، ش 27.
تاریخ طبری (1380)، ج 4: 330
جاودانی مقدم‌، مهدی (1393)، کاربست رهیافت گفتمان در‌ تبیین‌ سـیاست‌ خـارجی جـمهوری اسلامی‌ ایران‌ از دیدگاه امام خمینی (ره)‌، فصلنامۀ مطالعات انقلاب اسلامی، سال یازدهم، شمارۀ 38.
چلونگر، محمدعلی (1390)، دیپلماسی پیامبر اسلام(ص)، فصلنامۀ انقلاب اسلامی، س 3، ش 5 ـ 6.
حر عاملی (1393)، وسائل الشیعه، ج 11: 403.
حقیقت، سید صادق (1387)، مبانی اندیشه سیاسی اسلام، تهران: سمت.
دولت­آبادی، فیروز (1377)، صدور انقلاب تمنا و تقابلی از درون و بیرون، فصلنامۀ حضور، ش 26.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1387)، چارچوبی مفهومی برای ارزیابی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد و مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال؛ رادفر، فیروزه (1389)، الگوهای صدور انقلاب در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
رمضانی، روح اله (1378)، صدور انقلاب ایران: سیاست­ها، اهداف و ابزارها، فصلنامۀ پژوهش‌نامه انقلاب اسلامی، ش 5.
سجادی، سیدعبدالقیوم (1379)، سیاست خارجی دولت اسلامی از دیدگاه امام علی (علیه‌السلام)، فصلنامۀ علوم سیاسی، ش 11.
سنن ترمزی، ج 4، کتاب الفتن، باب ماجاء فی تغییر المنکر: 469 ـ 47
شکوری، ابوالفضل (1361)، فقه سیاسی اسلام، قم: بوستان کتاب.
شیرخانی، علی (1380)، دعوت، جنگ و صلح در قرآن، فصلنامۀ علوم سیاسی، س 4، ش 15.
ظـریفی‌نیا، حمیدرضا (1387)، کالبدشکافی جناح‌های سیاسی ایران از 58 تا 78، تهران: آزادی اندیشه.
فارسی، جلال‌الدین (1368)‌، فلسفۀ انقلاب اسـلامی، تـهران: امیرکبیر.
گلدستون، جک (1385)، مطالعات نـظری تـطبیقی انقلاب‌ها، ترجمۀ محمدتقی دلفروز، تهران‌: کویر‌.
محمدی، منوچهر (1387)، بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، تهران: پژوهشگاه اندیشه و فرهنگ اسلامی.
مطهری، مرتضی (1375)، پیرامون‌ انقلاب‌ اسلامی، تهران: صدرا.
ملکی، عباس (1382)، فرایند تصمیم‌گیری در سیاست خارجی ایران، مجلۀ راهبرد، شمارۀ 28.
نوازنی، بهرام (1388)، صدور انقلاب اسلامی: زمینه­ها و پیامدهای بین­المللی آن، تهران: پژوهشکدۀ امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی.