نقش هویت ملی در مقابله با تهدیدات آینده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

داور

چکیده

انقلاب اسلامی مبتنی بر سابقه و اندیشۀ تاریخی ایران اسلامی همواره در مواجه با تهدیدات خارجی شکوفا شده‏ است که تداوم و بقاء خود را در مواجه با تهدیدات بعدی تضمین کرده است؛ این اصلی‏ترین وجه هویت ملی ایرانی ـ  اسلامی است. در چهار دهۀ گذشته، انقلاب به سبب آرمان‏ها و ارزش‌های جهانی که داشته، مورد هجمۀ مستمر و مداوم قرار گرفته است؛ این تهدیدات در اشکال و سطوح مختلف درصدد پیشگیری از رشد و اشاعۀ انقلاب بوده‏اند؛ اما به سبب ظرفیت و قابلیت هویتی ایرانی ـ  اسلامی توفیق چندانی کسب نکرده‏اند. درک تهدیدات و مواجه متناسب و مناسب با آن‌ها در روند حرکتی انقلاب عامل رافع مشکلات و ثبات‏بخش و تداوم هویت اسلامی ـ ایرانی است. این مقاله به‌دنبال تبیین نقش هویت ملی در مواجه با تهدیدات تحول‏یافته با نگاه به آینده است؛ تحقیقی مبتنی بر روش کیفی و بر مبنای هدف، در گروه تحقیقات کاربردی که محقق با بهره‏گیری روش تاریخی و همبستگی علی ـ معلولی به تجزیه و تحلیل داده‏ها پرداخته است؛ درک و بهره‏گیری از این توانمندی و ظرفیت در مواجه با تهدیدات تحول‌یافتۀ آینده می‏تواند در تداوم حرکت انقلاب تعیین کننده باشد. مواجه با تهدیدات در جامعۀ ایرانی ـ اسلامی در توجه به هویت اسلامی و ایرانی و عناصر آن، تقویت، تداوم و استمرار آن‏هاست.

کلیدواژه‌ها


قرآن مجید.

امام خمینی (ره)، روح‏الله، (بدون تاریخ)، صحیفۀ امام، تهران: دفتر حفظ و نشر آثار.

امام خامنه‏ای، سید علی (18/8/1385)، بیانات در دیدار دانشگاهیان سمنان، بازیابی از دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیه‏الله العظمی خامنه‏ای: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3362.

احمدیان، علی اکبر (1394)، تهدیدشناسی از منظر رهبران انقلاب اسلامی، مجلۀ سیاست دفاعی، ش91: 9 ـ 39.

افتخاری، اصغر (1385)، کالبدشکافی تهدید، نسخۀ اول، تهران: دانشگاه امام حسین (ع).

الطائی، علی (1378)، بحران هویت قومی در ایران، تهران: نشر شادگان.

امامی، سید مجید (1390)، جامعه ایرانی از بحران تا درمان، سوره، 56 ـ 57 بازیابی از

http://www.sooremag.ir.

اندیشکدۀ یقین (1390)، دکترین ملی بیع در افق 1414، در اسماعیل‏نژاد، تهران: اندیشکدۀ یقین.

اندیشکدۀ یقین (1394)، دکترین امنیتی ـ دفاعی انقلاب اسلامی ایران، جلد1، تهران: اندیشکدۀ یقین.

باوند، داود (1377)، چالش‏های برون‌مرزی و هویت ایرانی در طول تاریخ، ماهنامۀ اطلاعات سیاسی، 129 ـ 130, 130.

بوتول، گاستون (1380)، جامعه‎‏شناسی جنگ، ترجمه فرخجسته، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

پرتوی، اصغر (1374)، بحران هویت و سیاست‌های توسعه در ایران، دین و ارتباطات، دانشگاه امام صادق(ع). ش 1: 63 ـ 88.

تاجیک، محمدرضا (1379)، ﺭﻭﺷﻨﻔﮑﺮ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﻭ ﻣﻌﻤﺎﯼ ﻫﻮﯾﺖ ﻣﻠﯽ، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﻣﻠﯽ، ش5: 156 ـ 176.

تاجیک، محمدرضا (1379الف)، مدیریت بحران، تهران: فرهنگ گفتمان.

چلبی، منصور (1385ب)، تحلیل اجتماعی در فضای کنش، تهران: نشر نی.

حاجیانی، ابراهیم (1379)، تحلیل جامعه‏شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه، فصلنامۀ مطالعات ملی، ش5: 206.

رجایی، فرهنگ (1373)، هویت و بحران هویت ایرانی، جامعۀ سالم، 24: 5.

رزازیفر، افسر (1379)، الگوی جامعه‏شناختی هویت ملی در ایران (با تأکید بر رابطۀ میان هویت ملی و ابعاد آن)، ش5: 134 ـ 110.

رضایی، سیدمحمد؛ جوکار، محمدصادق (1388)، بازشناسی هویت ملی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامۀ مطالعات ملی، ش40: 53 ـ 88.

رنجبر، مقصود (1378)، ملاحظات امنیتی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.

زاهد، سعید (1384)، هویت ملی ایرانیان، راهبرد یاس، ش4: 129 ـ 130.

زهیری، علیرضا (1379)، تأثیر فرهنگ سیاسی ایرانیان بر سیاست خارجی، علوم سیاسی، ش12: 189 ـ 218.

سند مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان (بدون تاریخ)، سند مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان، بازیابی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی:   http://pcci.farhang.gov.ir/fa/desision/desision86/sanad

شیخاوندی، داور (1380)، ناسیونالیسم و هویت ایرانی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.

صفایی حایری، علی (1388)، اخبات، قم: لیله‏القدر.

طاهری خرم‎آبادی، (1361)، جهاد در قرآن، انواع دقع، پاسدار اسلام، ش5: 29 ـ 31.

قربانی، قدرت‌اله (1383)، ﻫﻮﯾﺖ ﻣﻠﯽ ﺍﺯ ﺩﯾﺪﮔﺎﻩ ﺷﻬﯿﺪ ﻣﻄﻬﺮﯼ، فصلنامۀ مطالعات ملی، ش18: 63 ـ 86.

متقی، ابراهیم (1389)، گونه‏شناسی تهدیدهای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامۀ آفاق امنیت، ش 8: 5 ـ 28.

متیو، ریچارد؛ شامبوگ، جرج (1387). تهدیدهای فرامرزی و آسیب‏پذیری‏های ملی، ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.

مطهری، مرتضی (1366)، جهاد، تهران: بنیاد علمی و فرهنگی شهید مطهری.

میرمحمدی، داود (1383)، گفتارهایی دربارۀ هویت ملی در ایران، تهران: مؤسسۀ مطالعات ملی.

میلر، دیوید (1383)، ملیت، ترجمه داود غریاق‏آبادی زندی، تهران: انتشارات تمدن ایرانی.

نجفی، محمد حسن (بدون تاریخ)، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج21، قم: دارالکتاب الاسلامیه.

نوری، حسین (1367)، جهاد، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

Kahn, H, (1961), On Thermonuclear War, NJ: Princeton University Press