ارزیابی روش‌های تحقیق در عملیات برای بررسی مسائل نظامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت صنعتی و مالی، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت صنعتی دانشگاه علامه طباطبایی(ره) و عضو هیات علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، ایران

چکیده

تحقیق در عملیات از دیرباز به مسائل نظامی توجه داشته و شروع و رشد آن با این‌گونه مسائل پیوند خورده است. روش‌ها و فنون تحقیق در عملیات قابلیت‌های فراوانی برای بررسی و حل مسائل نظامی دارند. تحقیق حاضر از منظر جهت‌گیری، بنیادی، از منظر فلسفی، تفسیری و از بعد هدف توصیفی است. هدف تحقیق حاضر ارزیابی استدلالی و توصیفی توانمندی‌ها و قابلیت‌های روشی تحقیق در عملیات برای بررسی مسائل نطامی است؛ بدین منظور در ابتدا با استفاده از گونه‌شناسی جامع و متداول جکسون، با استفاده از برخی ابعاد اساسی، مسائل نظامی طبقه‌بندی گردید؛ در ادبیات گونه‌شناسی‌های دیگری مانند مینگرز و کاسیرس هم وجود دارند که بیشتر روشی هستند؛ در هر سنخ نمونه‌ای از مسائل نظامی برای شفافیت بیشتر توضیح داده شده است؛ سپس با استفاده از طبقه‌بندی‌های روشی محققین مقاله، مصاحبه با خبرگان داخلی و خارجی، مرور ادبیات و نمونه‌های موردی، روش‌های مناسب برای هر یک از مسائل مشخص شد. مسائل با کاربست گونه‌شناسی جکسون، به شش دسته هنجاری ـ عملیاتی، متکثر ـ عملیاتی، عمل‌گرایانه ـ عملیاتی، هنجاری ـ اجتماعی، متکثر ـ اجتماعی و عمل‌گرایانه ـ  اجتماعی تقسیم می‌شوند. در پژوهش حاضر برخلاف تحقیقات قبلی که صرفاً ماهیت مسئله‌ای یا روشی دارند هر دو جنبۀ در نظر گرفته شده و قابلیت‌های فنون تحقیق در عملیات برای هر سنخ از مسائل به صورت استدلالی ارزیابی گردید؛ همچنین در ادامه دستورالعمل و چارجوبی برای روش‌شناسی ترکیبی در مواجهه با این مسائل از منظر نوع روش‌ها و ماهیت پارادایمی ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


ملکی، محمد حسن؛ قاسمی، احمدرضا (1394)، تحلیلی پارادایمی بر تکنیک‌های پژوهش عملیاتی، تهران: انتشارات دارالفنون.

محقر، علی؛ ملکی، محمدحسن (1397)، مبانی فلسفی دانش تحقیق در عملیات، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

فتحی، محمدرضا؛ ملکی، محمدحسن و وحید رضوانی اصل (1396)، آینده‌نگاری سرمایه‌گذاری در صنعت مسکن ایران با با به‌کارگیری رویکرد سناریونویسی و ماتریس تأثیرات متقاطع، نشریۀ علمی ـ پژوهشی آینده‌پژوهی مدیریت، سال بیست و هشتم، شمارۀ 111: 11 ـ 28.

ملکی، محمدحسن؛ نصراللهی، مهدی (1396)، رویکردهای اخلاقی حاکم و روش‌های تصمیم‌گیری در آینده، نشریۀ آینده‌پژوهی ایران، سال دوم، شمارۀ 1: 105 ـ 124.

حسن‌نژاد، امیرحسن؛ ملکی، محمدحسن (1394)، شناسایی سناریوهای باورپذیر صنعت نساجی، نشریه علمی ـ پژوهشی آینده‌پژوهی مدیریت، سال بیست و ششم، شمارۀ 104: 53 ـ 64.

ملکی، محمدحسن، فتحی، محمدرضا (1396)، آینده‌نگاری مدل‌های تصمیم کسب‌وکار با به‌کارگیری رویکرد سناریونویسی، نشریۀ علمی ـ پژوهشی آینده‌پژوهی مدیریت، سال بیست و هشتم، شمارۀ 108: 33 ـ 50.

جوکار، عاطفه، ملکی، محمدحسن (1396)، ارائۀ چارچوبی برای ارزیابی آمادگی شرکت‌ها از منظر جانشین‌پروری با رویکرد ترکیبی فرایند تحلیل شبکه خاکستری و روش دیمتل، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های نوین تصمیم‌گیری، دورۀ 2، شمارۀ 1: 73 ـ 94.

بهرامی، ابوالفضل، ملکی، محمدحسن (1394)، انتخاب مؤسسۀ آموزشی مناسب بر مبنای رویکرد جامع ANPBOCR (مطالعۀ موردی: دانشگاه قم)، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی مدیریت در دانشگاه اسلامی، دورۀ 4، شمارۀ 10: 241 ـ 260.

ملکی، محمدحسن، جعفرنژاد، احمد (1394)، ارائۀ یک سناریوی هنجاری مبتنی بر رویکرد اخلاق گفتمانی برای تصمیمات سیاستی، فصلنامه علمی ـ پژوهشی سیاست علم و فناوری، سال هفتم، شمارۀ 3: 39 ـ 55.

ملکی، محمدحسن، جعفرنژاد، احمد، محقر، علی و (1392)، روش‌شناسی‌های تحقیق در عملیات برای بررسی مسائل اخلاقی سازمان‌ها، فصلنامۀ علمی ـ پژوهشی اخلاق در علم و فناوری، سال هشتم، شمارۀ 4: 66 ـ 74.

آذر، عادل، مصطفایی، خدیجه (1391)، نگاشت شناختی فازی رویکردی نوین در مدل‌سازی نرم: مدل‌سازی بودجه‌ریزی در مرکز آمار ایران، پژوهش‌های مدیریت در ایران، دورۀ 16، شمارۀ 3: 83 ـ 104.

سپهری راد، رامین، رجب زاده قطری، علی، آذر، عادل و زارعی، بهروز (1394)، استفاده از روش‌شناسی سیستم‌های نرم برای ساختاردهی به مسئلۀ مراقبت در برابر مواجهات شغلی سرطان‌زا؛ مورد مطالعه: صنایع نفت، پژوهش‌های مدیریت در ایران، دورۀ 19، شمارۀ 3: 161 ـ 184.

آذر، عادل؛ نجفی توانا، سعید؛ قربانی، حسین (1394)، نگاشت نقشه پایش فرایند کیفیت اقلام آماری مرکز آمار ایران با رویکرد تحلیل و توسعۀ گزینه‌های استراتژیک (سودا)، پژوهش‌های مدیریت در ایران، دورۀ 19، شمارۀ 4: 1 ـ 20.

آذر، عادل؛ نجفی توانا، سعید؛ محمدی، حسن (1394)، واکاوی تقابل در برداشت از میدان مشترک گازی ایران و قطر با رویکرد تئوری درام، پژوهش‌های مدیریت در ایران، دورۀ 20، شمارۀ 3: 25 ـ 51.

آذر، عادل؛ میرمهدی، سیدمهدی (1391)، اخلاق در پژوهش عملیاتی و توسعۀ پایدار، نشریۀ اخلاق در علوم و فناوری، دورۀ 7، شمارۀ 3: 1 ـ 13.

رضایی، زینب و همکاران (1396)، کاربرد مدل سیستم‌های مانا در طراحی ساختار سازمانی. فصلنامه علوم مدیریت ایران، دورۀ 12، شمارۀ 47: 20 ـ 1.

آذر، عادل، معزز، هاشم (1393)، اندازه‌گیری همسویی راهبردی سازمانی؛ رویکرد پویایی سیستم‌، نشریۀ مدیریت صنعتی، دورۀ 6، شمارۀ 2: 197 ـ 218.

آذر، عادل، صادقی، آرش (1391)، مدل‌سازی عامل بنیان، رویکردی نوین در مدل سازی مسائل پیچیده اخلاقی. نشریۀ اخلاق در علوم و فناوری، دورۀ 7، شمارۀ 1: 6 ـ 16.

دهقانی، پوده، حسین؛ پاشایی هولاسو، امین (1396)، تحلیل تعامل عوامل مؤثر بر نوآوری سازمان‌های دفاعی با استفاده از رویکرد مدل‌سازی ساختاری تفسیری، فصلنامۀ مدیریت نظامی، دورۀ 17، شمارۀ 67: 19 ـ 67.

رضایی، عباس؛ روشنی، رضا؛ گلزاری شایسته، سیامک (1397)، ارتقاء نگهداری و تعمیر تانک تی 72 اس در تیپ‌های مستقل زرهی نزاجا، فصلنامۀ علوم و فنون نظامی، دورۀ 14، شمارۀ 44: 151 ـ 157.

محمد حسین، حمید؛ زین‌الدین، تورج؛ ایجابی، ابراهیم (1396)، تأثیر به‌کارگیری شبیه‌سازها جهت ارﺗﻘاء آموزش خلبانان بال ثابت هوانیروز، فصلنامۀ علوم و فنون نظامی، دورۀ 13، شمارۀ 42: 31 ـ 61.

فتح‌نژاد، فرامرز؛ بصیری، مهدی (1396)، به‌کارگیری شبکه‌های عصبی مصنوعی در مدیریت مالی فرایندهای پژوهشی مطالعات دفاعی. فصلنامۀ مدیریت نظامی، دورۀ 17، شمارۀ 65: 54 ـ 65.

مقدس، محمد؛ بیگدلی، حمید (1397)، شبیه‌سازی نبرد با استفاده از شبکه‌های عصبی زمان پیوسته، فصلنامۀ آینده‌پژوهی دفاعی، دورۀ 3، شمارۀ 10: 7 ـ 24.

شهبازی، صادق؛ بزرگی امیری، علی (1397)، شناسایی و خوشه‌بندی شاخص‌های اولویت‌بندی پروژه‌های توسعۀ محصول جدید دفاعی با روش سنجش مؤلفه‌های اصلی مبتنی بر داده‌کاوی، فصلنامۀ مدیریت نظامی، دورۀ 18، شمارۀ 70: 28 ـ 52.

 عبدی، فریدون (1390)، بررسی میزان آگاهی و باور دانشجویان دانشگاه افسری ‌امام علی(ع) نسبت به ماهیت و ابعاد مختلف جنگ نرم، دورۀ 11، شمارۀ 41: 135 ـ 150.

Beer, S. (1979). The heart of enterprise. Chichester: Wiley, P. 112.

Caceres, A.P. (2010). Mapping the changes in management science: A review of `soft' OR/MS articles published in Omega (1973–2008). Omega (38), pp.46-56.

De Water, H.V & et al. (2007). Fields of application of SSM: a categorization of publications. Journal of the Operational Research Society 58(3), pp.271-287.

Heyer, R. (2004). Understanding soft Operations Research: the methods, their application and its future in the defense setting. Command and Control Division Information Sciences Laboratory. Australian Department of Defense, pp. 53.

Howick, S., Ackerman, Fran. (2011). Mixing OR methods in practice: Past, present and future directions. European Journal of Operational Research 215, pp. 503-511.

Hwang, H.C., Kang, J. (2016). Two-phase algorithm for the lot-sizing problem with backlogging for stepwise transportation cost without speculative motives. Omega 59, pp. 238-250.

Jackson, M.; Keys, P. (1984). Towards a system of system methodologies. Journal of the Operational Research Society 35(6), pp.473-486.

Jackson, M.; Keys, P. (1984). Towards a system of system methodologies. Journal of the Operational Research Society 35(6), pp.473-486.

Jackson, MC. (2003). Systems thinking: holism for managers. Chichester: Wiley, p. 69.

Le Menestrel, M.; Van Wassenhove, L.(2004). Ethics outside, within, or beyond OR models?. European Journal of Operational Research 153, pp.477-484.

Ledington, P.; Donaldson, J. (1997). Soft OR and management practice: a study of the adoption and use of soft systems methodology. Journal of the Operational Research Society 48, pp.229-240.

Lin, Y.K, Yeh, C.T. (2011). Maximal network reliability with optimal transmission line assignment for stochastic electric power networks via genetic algorithms. Omega 11,2, pp. 2714-2724.

Liu & et al. (2018). Optimal purchase and inventory retrieval policies for perishable seasonal agricultural products. Omega 79, pp. 133-145.

Mingers, J. (2003). A classification of the philosophical assumptions of management science methods. Journal of the Operational Research Society 54(6): 559-570.

Mingers, J. (2011). Soft OR comes of age—but not everywhere!. Omega 39: 729-741.

Mingers, J. (2011). Ethics and OR: Operationalizing discourse ethics. European Journal of Operational Research (210), pp.114-124.

Mingers, J.(2000b). An idea ahead of its time: the history and development of soft systems methodology. Systemic Practice and Action Research 13(6). pp.733-755.

Mingers, J.(2006). Realising systems thinking: Knowledge and action in management science. Springer.

Mingers, J.; White, L. (2010). A review if the recent contribution of systems thinking to operational research and management science. European Journal of Operational Research 207: 1147-1161.

Mingers, J; Brocklesby, J. (1997). Multimethodology: towards a framework for mixing methodologies. Omega, Vol.25, No.5, pp.489–509.

Mingers, J; Rosenhead, J. (2004). Problem structuring methods in action. European Journal of Operational Research, Vol.152, N0.3, pp. 530-554.

Morgan, G. (1982). Cybernetics and organization theory: epistemology or technique. Human Relations 35, pp.521-537.

Munro, I.; Mingers, J.(2002b). The use of multimethodology in practice-results of a survey of practitioners. Journal of the Operational Research Society 53(4), pp.369-378.

Munro, I; Mingers, J. (2002). The use of multimethodology in practice-results of a survey of practitioners. Journal of Operational Research Society, Vol.59, No4, pp.369–78.

 Rosenhead, J. (2006). Past, present and future of problem structuring methods. Journal of the Operational Research Society 57, pp.759-765.

Shabtay, D., Steiner, G., Zhang, R. (2016). Optimal coordination of resource allocation, due date assignment and scheduling decisions. Omega 65, pp. 41-54.

Ulrich, W. (2012). Operational research and critical systems thinking—an integrated perspective Part 2: OR as argumentative practice. Journal of the Operational Research Society 63(9): 1307-1322.

Ulrich, W. (1987). Critical Heuristics of social systems design. European Journal of Operational Research Society 31, pp.276-283.

White, L. (2005). Evaluating problem structuring methods. University