رویکرد آلمان در برابر سیاست دفاعی ـ امنیتی اتحادیه اروپا و ناتو در دوره پس از جنگ سرد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای روابط بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشیار گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

با پایان‌یافتن جنگ سرد، تأسیس اتحادیه اروپایی و تسری همگرایی اقتصادی به سایر ابعاد فرهنگی، سیاسی و امنیتی، شرایط و انگیزه‌های لازم برای ایجاد نظام امنیتی مشترک اروپا نیز مهیا شد. علاوه‌براین، وقوع رویدادهای جدید بین‌المللی ازجمله بحران‌های دهه 90 بالکان که باعث به‌خطرافتادن جدی امنیت اروپا شد، به تقویت انگیزه‌ تعدادی از کشورها و رهبران اروپاگرای این قاره ازجمله آلمان در حرکت به سوی تحقق وحدت و استقلال سیاسی ـ نظامی اروپا منجر شد. همچنین پس از فروپاشی شوروی و پایان جنگ سرد، ناتو نیز دچار بحران هویت شد، ولی توانست به‌واسطه بازتعریف خود و محیط امنیتی پیرامونش، این بحران را پشت سر بگذارد و به‌ویژه با وقوع حادثه 11 سپتامبر کوشید به اهداف نوین خود در زمینه راهبرد اقدام در خارج از قلمرو ناتو برای ایجاد، حفظ و اجرای صلح، شکل عینی‌تری ببخشد که آلمان نیز در تحقق آن نقش فعال و مؤثری داشته است. پژوهش حاضر قصد دارد با روش تحقیق توصیفی  ـ  تحلیلی و گردآوری منابع به شیوه کتابخانه‌ای، رویکرد آلمان در برابر تدوین و اجرای سیاست‌های دفاعی و امنیتی اتحادیه اروپا و ناتو را مورد بررسی قرار دهد. فرضیه پژوهش بر این مدعاست که آلمان در دوره پس از جنگ توانسته است ضمن تلاش برای تعمیق و توسعه همگرایی دفاعی ـ امنیتی اتحادیه اروپا، هم‌زمان حضوری فعال در ناتو درجهت افزایش توان عملیاتی و انجام مأموریت‌های جدید آن در خارج از قلمرو ناتو داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


احمدی لفورکی، بهزاد (۱۳۹۰)، آلمان: دوست نیمه‌راه ـ روابط ایران و آلمان و چشم‌انداز پیش رو، در کتاب اروپا 10: ویژه روابط ایران و اتحادیه اروپا، گردآوری و تدوین بهزاد احمدی لفورکی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
امینی، نرجس (۱۳۸۴)، مقایسه تطبییقی دیدگاه‌های سیاست خارجی و امنیتی احزاب مهم در اروپا (باتأکید‌بر انگلستان، آلمان، فرانسه و ایتالیا)، در، کتاب اروپا (7): ویژه رویکردهای امنیتی اتحادیه اروپا، گرد‌آوری و تدوین علی فلاحی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
 پیلتن، فرزاد (۱۳۸۵)، توافقنامه‌ها و نظام امنیتی مشترک اروپا، در کتاب اروپا (7): ویژه رویکردهای امنیتی اتحادیه اروپا، گرد‌آوری و تدوین علی فلاحی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
جنیدی، رضا (۱۳۹۱)، سیاست خارجی و امنیتی مشترک: تحولات هم‌گرایی و آینده اتحادیه اروپا در حکمرانی جهانی، در کتاب اروپا (11): ویژه مسائل راهبردی اتحادیه اروپا، تدوین و گردآوری بهزاد احمدی لفورکی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
خارقانی، سیدشمس‌الدین؛ ایزدی، پیروز؛ کیانی، داود؛ هادیان، حمید و نقدی‌نژاد، حسن (۱۳۸۸)، روابط ایران و اتحادیه اروپایی؛ قابلیت‌ها و محدودیت‌ها، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی با همکاری مرکز تحقیقات استراتژیک.
خالوزاده، سعید (۱۳۸۸)، اتحادیه اروپایی، تهران: سمت، چاپ سوم.
خالوزاده، سعید (۱۳۸۴)، ارزیابی تحلیلی سیاست‌های نظامی و امنیتی در اروپا: مقایسه تطبیقی رویکرد امنیتی انگلیس، فرانسه و آلمان، در کتاب اروپا (7): ویژه رویکردهای امنیتی اتحادیه اروپا، گردآوری و تدوین علی فلاحی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
خدادوست، جبار (۱۳۹۱)، آلمان و هم‌گرایی اروپا 2، خبرگزاری مهر، 19 تیرماه، قابل دسترس در سایت مهر نیوز.
رحمانی، علی (۱۳۸۴)، آلمان: منافع ملی و امنیت جمهوری اسلامی ایران: جلد اول: روابط و فرصت‌های سیاسی و اقتصادی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
زنگنه، حمید (۱۳۹۱)، اتحادیه اروپا و ناتو: بررسی چالش‌ها، در کتاب اروپا (11): ویژه مسائل استراتژیک اتحادیه اروپا، تدوین و گردآوری بهزاد احمدی لفورکی، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
عبدالله‌خانی، علی (۱۳۸۳)، نظریه‌های امنیت (جلداول): مقدمه‌ای برطرح‌ریزی دکترین امنیت ملی (1)، تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی مطالعات وتحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
قاسمی، فرهاد (۱۳۹۱)، اصول روابط بین‌الملل، چاپ چهارم، تهران: نشر میزان.
کالینز، آلن (۱۳۹۲)، مطالعات امنیتی معاصر، ترجمه سیدداود آقایی و علی‌رضا ثمودی، تهران: انتشارات خرسندی.
کریمی، سیدوحید؛ شکوهی آذر، فاطمه و مددی، علی‌رضا (۱۳۸۷)، تحلیلی براجلاس اخیر ناتو در بخارست، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، سال اول، شماره دوم: 83 ـ 64.
کیانی، داوود (۱۳۹۱)، سیاست خارجی آلمان در ژئوپولیتیک نوین بین‌المللی، فصلنامه روابط خارجی، سال چهارم، شماره 3: 134 ـ 130.
کیوان‌حسینی، سیداصغر و علوی‌زاده، سیدمحمد (۱۳۹۲)، مقدمه‌ای بر روند تحول در مطالعات امنیتی (از جنگ جهانی دوم تا جهان بعد از یازدهم سپتامبر)، تهران: مرکز مطالعات راهبردی دیپلماسی دفاعی (راد).
گرین، سایمون (۱۳۹۰)، قرن 21 و راهبرد جدید سیاست خارجی و امنیتی آلمان: به‌دنبال محوریت، تلخیص و ترجمه جبار خدادوست و محمد همتی، همشهری دیپلماتیک، شماره 58.
مجیدی، محمدرضا؛ ثمودی، علیرضا و نورعلی‌وند، یاسر (۱۳۹۲)، سیاست خارجی، امنیتی ودفاعی اتحادیه اروپا پس از جنگ سرد، تهران: انتشارات خرسندی.
نقیب‌زاده، احمد (۱۳۸۳)، سیاست دفاعی و مسائل نظامی اتحادیه اروپا، اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، ش200 ـ 199.