ماهیت راهبردهای تهاجمی ترامپ در برابر جمهوری اسلامی ایران؛ ریشه‌ها و پیامدهای امنیتی و نظامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 معونت پژوهشی دانشگاه حضرت رسول(ص) و دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

2 دکتری علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

دونالد ترامپ را باید یکی از رؤسای جمهور امریکا قلمداد نمود که سیاست‌‌های تهاجمی وی علیه جمهوری اسلامی ایران بیشترین تنش‌‌ها و چالش‌‌ها را میان دو کشور ایجاد نموده است؛ ازجمله: الغای برجام و خروج از آن، منع ورود ایرانیان به خاک امریکا، تهییج رقبای سیاسی همچون عربستان و رژیم اشغالگر قدس علیه ایران، قراردادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ذیل گروه‌‌های تروریستی بین‌المللی، انتصاب سیاست‌مداران ضدایرانی در مناصب مهم امریکا، اعمال شدیدترین تحریم‌‌های اقتصادی و تهدید مستقیم ایران به حمله نظامی. دراین‌میان، مسئله مهم، تبیین ماهیت رویکرد تهاجمی ترامپ در برابر جمهوری اسلامی ایران و تجزیه‌وتحلیل پیامدهای امنیتی و نظامی آن می‌باشد. تلاش نویسنده در این مقاله حول ارائه پاسخی مستدل به این سؤال است که اصولاً سیاست‌‌های دونالد ترامپ در تهدید مکرر علیه جمهوری اسلامی چیست؟ به‌دیگرسخن، ترامپ به چه دلایلی به اتخاذ سیاست‌‌های تهاجمی علیه جمهوری اسلامی ایران مبادرت نموده است؟ فرضیه مقاله، نشان‌دهنده این است که عدم هژمونی موردنظر نومحافظه‌کاران در منطقه غرب آسیا (خاورمیانه) مهم‌ترین دلیل اتخاذ چنین سیاست‌‌هایی بوده است و یافته‌‌های مقاله که با بهره‌گیری از نظریه هژمونی رئالیستی و استفاده از منابع مکتوب و مجازی و روش تحلیلی، توصیفی حاصل شد بیانگر این است که احیای سلطه امریکا درقالب نفی تئوری اوباما، عدم کاربست تحریم‌‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران در پسابرجام، گسست هم‌گرایی در میان جبهه مقاومت شیعیان، تأمین امنیت رژیم صهیونیستی، توسعه نظامی‌گری در منطقه با محوریت تشدید تقابل ایدئولوژی‌‌های وهابی و شیعی تبیین‌گر ماهیت رویکرد تهاجمی ترامپ در برابر جمهوری اسلامی ایران است.

کلیدواژه‌ها


آجیلی،‌‌ هادی و جلوداری، ام‌البنین (1395)، بایسته‌‌ها و الزامات شکل‌گیری هژمونی جهانی و منطقه‌ای، فصلنامه پژوهش‌‌های سیاسی، دوره ششم، ش3: 20 ـ 1.

اشرف‌نظری، علی و ملایی مظفری، امیر (1397)، تحلیل زبان‌شناختی و امکان تحلیل شخصیت سیاست‌مداران: مطالعه دونالد ترامپ، فصلنامه سیاست جهانی، دوره هفتم، ش1: 137 ـ 107.

پوراحمدی میبدی، حسین (1387)، هژمونی چندجانبه‌گرا: سنتز مفهوم هژمونی در پارادایم‌‌های لیبرالیستی و گرامشین، پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره سوم، ش2: 68 ـ 37.

پورقیومی، ایوب (1388)، بررسی مفهوم هژمونی باتأکیدبر هژمونی‌گرایی امریکا، فصلنامه سیاسیت دفاعی، دوره هفدهم، ش 16: 79 ـ 49.

جلال‌پور، شیوا و جعفری، ابوطالب (1397)، روابط خارجی ایران و عربستان در سال‌‌های 1384 تا 1392 باتأکیدبر تحولات سوریه، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، سال چهاردهم، ش 45: 122 ـ 95.

جهانگیری، سعید؛ ازغندی، علی‌رضا و گروسی، ناصر  (1398)، بررسی سیاست خارجی دونالد ترامپ در خاورمیانه (اهداف و منافع)، فصلنامه رهیافت‌‌های سیاسی و بین‌المللی، سال هشتم، ش 11: 122 ـ 95.

دهشیار، حسین (1382)، نعریف هژمونی امریکا. قابل دسترسی در:                 www.Bashghah.net

رستمی، فرزاد و تارا، علی‌رضا (1397)، تحلیل روابط عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی در سایه توافق هسته‌ای ایران، فصلنامه سیاست جهانی، دوره هفتم، ش2: 142 ـ 115.

رسولی ثانی‌آبادی، الهام (1395)، بررسی سیاست هژمون درقبال دولت‌‌های خاورمیانه براساس رهیافت‌‌های جامعه‌پذیری در روابط بین‌الملل (دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما)، فصلنامه دولت‌پژوهی، سال دوم، ش7: 71 ـ 41.

روحانی، محمدحسین و دیگران (1396)، روش‌‌های امریکا در راه‌اندازی، حمایت و هدایتِ تروریسمِ غرب آسیا و پیشنهاد‌‌های راهبردی مقابله با آن، فصلنامه سیاست دفاعی، سال بیست‌وششم، ش 101: 207 ـ 179.

رومی، فرشاد و کاظمی، احسان (1397)، مواجهه ایران و امریکا؛ راهبردها و تاکتیک‌‌ها (راهکنش‌‌ها)، فصلنامه آفاق امنیت، سال یازدهم، ش40: 69 ـ 39.

ساجدی، امیر (1396)، سیاست خاورمیانه‌ای ترامپ؛ مطالعه موردی بحران سوریه و حمله موشکی امریکا، فصلنامه مطالعات روابط بین‌الملل، دوره دهم، ش 40: 91 ـ 69.

سلیمان‌زاده، سعید؛ امیدی، علی و یزدانی، عنایت‌الله (1397)، تحلیل سازه‌انگارانه ایران‌هراسی در سیاست خارجی امریکا در دوران پسابرجام، فصلنامه پژوهش‌‌های راهبردی سیاست، دوره ششم، ش 24: 124 ـ 95.

سلیمی، حسین (1386)، دولت مجازی یا واقع‌گرایی تهاجمی: بررسی مقایسه‌ای نظریه ریچارد روزکرنس و جان میرشایمر، فصلنامه پژوهش حقوق و علوم سیاست، ش 17: 42 ـ 19.

سیمبر، رضا (1389)، سیاست خارجی امریکا و تحریم‌های جدید علیه جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه دانش سیاسی، دوره ششم، ش 2: 138 ـ 107.

سیمبر، رضا و قربانی شیخ‌نشین، ارسلان (1387)، روابط بین‌الملل و دیپلماسی صلح در نظام متحول جهانی، تهران: انتشارات سمت.

سیمبر، رضا؛ پیرمحمدی، سعید و نجفی، سجاد (1397)، رهیافت‌‌های سیاست هسته‌ای امریکا درقبال جمهوری اسلامی ایران براساس اسناد گزارش مرور وضعیت هسته‌ای (2001 - 2018)، فصلنامه سیاست دفاعی، سال بیست‌و‌ششم، ش 103: 150 ـ 123.

طباطبایی، سیدمحمد و ذوالقدرنیا، حسین (1397)، دیپلماسی هسته‌ای ایران و اروپا و تأثیر آن بر امنیت بین‌الملل باتأکیدبرخروج امریکا از برجام، فصلنامه آفاق امنیت، سال یازدهم، ش 39: 133 ـ 103.

عالیشاهی، عبدالرضا، مسعودنیا، حسین و فروزان، یونس(1396)، بررسی روابط سیاسی قطر و عربستان سعودی؛ از تبیین هم‌گرایی تا گسست سیاسی (از بیداری اسلامی تا بحران قطع روابط سیاسی در ژوئن 2017)،  فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره هفتم، ش 24: 72 ـ 49.

عالیشاهی، عبدالرضا؛ سالاروند، معصومه و محمودی، سعید (1395)، ردی بر ارتداد؛ جنبش‌‌های تروریستی ـ تکفیری در جهان اسلام، مشهد: انتشارات مینوفر.

قدیم ملالو، علی و جعفری، سیداصغر (1397)، نقش و تأثیر راهبرد موشکی امریکا بر راهبرد موشکی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست دفاعی، سال بیست‌وششم، ش 103: 104 ـ 71.

قنبرلو، عبدالله (1397)، مبنای نظری تحریم‌‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران: مقایسه دیپلماسی دولت‌‌های ترامپ و اوباما، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال بیست‌ویکم، ش 2: 100 ـ 75.

مرشایمر، جان (1393)، تراژدی سیاست قدرت‌‌های بزرگ، ترجمه آرش فرزاد و محمد حیدری، تهران: انتشارات فرزان روز.

مسعودنیا، حسین؛ فروزان، یونس و عالیشاهی، عبدالرضا (1395)، جابه‌جایی قدرت در عربستان سعودی؛ تأثیرات تغییر ولایتعهدی بر ساختار سیاست خارجی عربستان سعودی، فصلنامه رهیافت‌‌های سیاسی و بین‌الملل، سال هشتم، ش 11: 172 ـ 137.

مشیرزاده، حمیرا (1386)، تحول در نظریه‌‌های روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات سمت.

Alcaro, Riccardo. (2018). Trump’s Iran Policy and Europe’s Choice on the Nuclear Deal, Istituto Affari Internazionali (IAI).

Al-Khoei, Hayder; Geranmayeh, Ellie & Toaldo, Mattia. (2017). After ISIS: How to win the Peace in Iraq and Libya, European Concil on Foreignrelations, Vol. 3, No.6.

Antoniades, Andreas (2008). From ‘Theories of Hegemony’ to ‘Hegemony Analysis’ in International Relations, Brighton and hove: University of Sussex Press.

Ashcroft, Bill; Griffiths, Gareth & iffin, Helen. (2007). Post-Colonial Studies: The Key Concepts. Second Edition, London and New York: Routledge.

Barnes-Dacey, Julien; Geranmayeh, Ellie and Lovatt, Hugh. (2017). The Middle East’s New Battle Lines, London:The European concil on Foreign Relations.

Beyer, Anna Cornelia (2010). Counterterrorism and International Power Relations: The EU, ASEAN and Hegemonic Global Governance, London: IB Tauris.

David, C. and Grondin, D. (2016). Hegemony or Empire? The Redefinition of US Power Under George W. Bush, New York: Routledge.

Holland, Steve.(2017). US closes in on $100bn deal to sell weapons to Saudi Arabia, The Independent, 13 May 2017.

Johnston, David. (2016). The Making of Donald Trump, New York: Melville House.

Juneau, Thomas. (2017). Iranian Foreign Policy Since 2001: Alone in the World, New York: Garland Science.

Larres, Klaus. (2017). Donald Trump and America’s Grand Strategy: U.S. foreign

policy toward Europe. Russia and China, Available at: http: //www.globalpolicyjournal.Com/articles/conflict-and-security/donald-trump-and-america%E2%80%99s-grand-strategy-us-foreign-policy-toward-eu.

Lee, Brandy. (2017). The Dangerous Case of Donald Trump, Columbia University: Thomas Dunne Books

Malsin, Jared.(2017). The Big Problem with President Trump's Record Arms Deal with Saudi Arabia, Time Press, 22 May2017.

Mansbach, Richard W. (2010). Nationalism and Ethnicity in World Politics, London: Palgrave Macmillan.

Nasr, Vali. (2006).When the Shiiets Rise, Foreign Affairs, Vol.85, No.4, pp 24- 39