بازسازی مفهومی و نظری بازدارندگی در سامانه‌های پیچیده و آشوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه جامع امام حسین (ع)

2 سون یات سن

چکیده

تحول روابط بین­الملل، به سمت سامانه­های پیچیده و آشوبی، بنیان­های نظری بازدارندگی کلاسیک را با تغییر و تحول روبه‌رو کرده است. این تغییر و تحولات سبب ناکارآمدی نظریه بازدارندگی کلاسیک در شرایط نوین شده است. دراین‌راستا، سؤالی که مطرح می­شود این است که تحول سامانه بین­الملل درقالب سامانه­های غیرخطی و آشوبی چه تأثیری در سازه فیزیکی و منطقی سامانه بازدارندگی خواهد داشت؟ در پاسخ، این فرضیه مطرح می­شود که با تحول سامانه بین­الملل به سمت پیچیدگی و آشوب، سازه منطقی و فیزیکی نظم منطقه­ای نیز تغییر پیدا کرده است و آشوبناکی، شبکه و رژیم‌های بین‌المللی به‌عنوان سازه نوین نظم مطرح می‌شوند. متناسب با این سازه­ها سامانه بازدارندگی نیز که تحت تأثیر سازه­های سامانه قرار دارد، با تغییر و تحول روبه‌رو شده و شکل‌های نوینی ازجمله بازدارندگی شبکه­ای و جمعی پیدا کرده است. مهم‌ترین یافته پژوهش این است که سامانه بازدارندگی از یکجانبه­گرایی به سمت چندجانبه‌گرایی حرکت کرده است. این پژوهش با رویکردی اثبات­گرایانه و استفاده از روش تحلیل آماری به‌دنبال اثبات رابطه متغیرهای پژوهش است.

کلیدواژه‌ها


جمشیدی، محمدحسین؛ قاسمی، فرهاد و محسنی، سجاد (1397)، عربستان سعودی و بازدارندگی شبکه‌ای علیه جمهوری اسلامی ایران، مطالعات راهبردی، سال 21، ش3.
سلیمانی، غلامعلی (1390)، نقد و بررسی مدل عقلانی تصمیم­گیری در سیاست خارجی از گونه­های تعدیل‌شده الگوی عقلانی تا مدل‌های جایگزین، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست‌وپنجم، ش 2: 359 ـ 330.
سیدامامی، کاووس (1391)، پژوهش در علوم سیاسی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
سیف‌زاده، سیدحسین (1380)، جهانی‌شدن قدرت و سیاست خارجی امریکا: مداخله‌گرایی برای تثبیت پیشتازی و اعمال پیشوایی، مطالعات منطقه‌ای: اسرائیل‌شناسی ـ امریکا‌شناسی، جلد هفتم: 1 ـ 28.
عسگرخانی، ابومحمد (1377)، سیری در نظریه­های بازدارندگی، خلع سلاح و کنترل تسلیحات هسته­ای، مجله سیاست دفاعی، ش 25: 48 ـ 20.
قاسمی، فرهاد (1386)، دیپلماسی و روابط بین‌الملل، تهران: نشر میزان.
 قاسمی، فرهاد (1387)، نگرش شبکه‌ای به مناطق و تحلیل فرایندهای آن از دیدگاه تئوری‌های سیکلی، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال چهارم، ش 1.
 قاسمی، فرهاد (1388)، الزامات تئوریک بازدارندگی منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه بین‌المللی روابط خارجی، سال اول، شماره سوم.
 قاسمی، فرهاد (1390)، نظریه های روابط بین­الملل و مطالعات منطقه­ای، تهران: انتشارات میزان.
 قاسمی، فرهاد (1391)، اصول روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات میزان.
قاسمی، فرهاد (1391)، تأثیر محیط راهبردی خلیج‌فارس بر طراحی نظام بازدارندگی منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال دهم، ش40.
قاسمی، فرهاد (1391)، مبانی نظری، کارکردی نظریه سیستم‌های پیچیده و آشوب در مطالعات نظم منطقه‌ای، مجله رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، ش 34.
قاسمی، فرهاد (1392)، نظریه­های روابط بین‌الملل بنیان‌های نظری نظم و رژیم‌های بین‌المللی، تهران: انتشارات میزان.
 قاسمی، فرهاد و اکبرآبادی، زهرا (1392)، تأثیر شبکه متداخل ایران بر دیپلماسی منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران، سیاست بین‌الملل، دوره 1، ش 2.
کرم، امیر (1389)، نظریه آشوب، فرکتال و سیستم­های غیرخطی در ژئومورفولوژی، فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال سوم، شماره 8.
مشیرزاده، حمیرا (1395)، تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل، تهران: سمت.
نیومن، ولیام و لاورنس نیومن (1394)، شیوه‌های پژوهش اجتماعی: رویکردهای کمی و کیفی، جلد دوم، ترجمه حسن دانایی‌فرد و سیدحسین کاظمی، تهران: مهربان نشر.
Deutsch, k. W . (1979), Tides Among Nations. New York: free press.
 Hafner et al,(2008),«Network Analysis for International Relations» International Organization 63,  pp: 559–92.
Harkavy, Robert(1998),Triangular or Indirect Deterrence Theory? Comparative Strategy.
Harrison, N. J. (2006), Complexity in World Politics: Concepts and Methods of a New Paradigm. new york :State University of New York Press.
Haggard, Stephan, and Beth A. Simmons (1987), Theories of international regimes. International Organization 41, no. 3:pp. 491-517.
Huth, Paul & Russett, Bruce(1988), Deterrence Failure and Crisis Escalation, International Studies Quarterly,Vol. 32, No. 1
Robert Jervis,(1982), “Security Regimes”, in Krasner, op. cit.
Katzenstein, Peter (2004), A World of Regions, Asia and Europe, Cornell: Cornell University press.
Krasner Stephen D.(1981), «Structural causes an Regimes» Consequences: International organization 36, 2: 1_ 21.
Arie, Koichi(2016), Complex Deterrnece Theory and the Post- Cold War Security Enviroment, Defense and Security, 17.
Keaney, Brian A, (2006), The Realism of Hans Morgenthau, Department of Government and International Affairs College of Arts and Sciences, University of South Florida Scholar Commons.
Keoheane, Robert & Nye, J. (1977), Power and Interdependence: World politics in Transition. Boston: Little, Brown. 18.
Knopf W. Jeffrey(2010), The Fourth Wave in Deterrence Researc, Contemporary Security Policy, 31:1, 1-33, DOI: 10.1080/13523261003640819.
  Mearsheimer, John J.(1983),  Conventional Deterrence, New York: Cornell University Press.
Morgan, , M Patrick (2003), Deterrence Now, Cambridge University Press.
Morgan, M Patrick, Wirtz James J, Paul, T.V.(2009), Complex Deterrence: Strategy in the Global Age, University of Chicago Press.
Morgan, M Patrick(1983), Deterrence: A Conceptual Analysis (SAGE Library of Social Research), SAGE Publications, Inc; 2nd edition.
Morgan, M Patrick(2006), International Security: Problems and Solutions, CQ Press; 1 edition.
Morgenthau, H. J. (1985), Politics Among Nations, New York: Alfred Knopf.
Nye, Joseph S(1987), “Nuclear Learning and U.S - Soviet Security Regimes,”International Organization, Vol. 41, pp.372-374.
Patrick M. Morgan,(2012), «The State of Deterrence in International Politics Today» Article in Contemporary Security Policy, pp.86_107.
Rosecrance, R, et al. (1977), «Whither Interdependence?» International Organization 31, 2.
Wirtz, James. J, (2004), Disarmament deterrence and denial, comparative strategy.
Zagare, Frank C., and D. Marc Kilgour. 2000. Perfect Deterrence. Cambridge, UK: Cambridge University Press.