سیاست دفاعی

سیاست دفاعی

ارائه چهارچوبی نو برای مفهوم تاب‌آوری در تهدید نرم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
چکیده
تهدید نرم به دلیل ماهیت تدریجی، چندلایه و پنهان خود، از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی عصر جدید به شمار می‌آید و با هدف قرار دادن بنیان‌های هویتی، فرهنگی و اجتماعی، پایداری ملی کشورها را متأثر می‌سازد. در چنین شرایطی، پرداختن به مفهوم تاب‌آوری و ارائه چارچوب‌هایی برای افزایش توان جامعه در مواجهه با این تهدیدات، ضرورتی راهبردی است. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و تبیین چارچوبی نوین برای فهم و سنجش تاب‌آوری در برابر تهدیدات نرم است؛ چارچوبی که با الهام از الگوهای تاب‌آوری در حوزه مدیریت بلایا و مخاطرات طبیعی، تلاش می‌کند قابلیت انطباق، ظرفیت بازیابی و توان مقاومت جامعه را در برابر فشارهای نرم‌افزاری تحلیل کند. این تحقیق از نظر ماهیت، توسعه‌ای–کاربردی است و در آن از روش ترکیبی مطالعه اسنادی و تحلیل دیدگاه‌های خبرگان استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شناسایی و استخراج مؤلفه‌ها و شاخص‌های کلیدی تاب‌آوری می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتقای دکترین مربوط به تهدید نرم داشته باشد. با ایجاد یک نظام شاخص‌گذاری دقیق و چندبُعدی، امکان ارزیابی وضعیت جامعه در چهار سطح «تاب‌آور»، «نسبتاً بحرانی»، «مستعد بحران» و «بحرانی» فراهم می‌شود. این نظام سنجش به تصمیم‌گیران کمک می‌کند تا با درک سریع‌تر و دقیق‌تر از شرایط، پیش از بروز بحران‌های امنیتی بالقوه، اقدامات پیشگیرانه، اصلاحی و کنترلی لازم را اتخاذ کنند و از گسترش پیامدهای مخرب جلوگیری شود.
کلیدواژه‌ها: تهدید نرم، تاب‌آوری، مولفه‌های تهدید نرم، شاخص‌های تهدید نرم، مطالعات امنیتی.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Novel Framework for the Concept of Resilience in Soft Threats

نویسندگان English

Hossein Saberi aliabad 1
Soheil Emamyian 2
Massoud Mossadeghkhah 2
1 PhD Student, Department of Industrial Engineering, Faculty of Engineering, Imam Hossein University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Industrial Engineering, Faculty of Engineering, Imam Hossein University, Tehran, Iran.
چکیده English

Due to its gradual, multi-layered, and covert nature, soft threats represent one of the most significant security challenges of the modern era, impacting national stability by targeting foundational identity, cultural, and social structures. Consequently, addressing the concept of resilience and establishing frameworks to enhance societal capacity in the face of such threats has become a strategic imperative. The primary objective of this research is to design and delineate a novel framework for understanding and measuring resilience against soft threats. Inspired by resilience models within disaster and natural hazard management, this framework seeks to analyze societal adaptability, recovery capacity, and resistance against soft-level pressures. Methodologically, this study is developmental-applied, employing a mixed-method approach consisting of documentary research and the analysis of expert perspectives. The findings indicate that identifying and extracting key resilience components and indicators can play a pivotal role in advancing soft threat doctrines. By establishing a precise, multi-dimensional indexing system, the study enables the assessment of societal status across four levels: "Resilient," "Relatively Critical," "Prone to Crisis," and "Critical." This evaluation system assists decision-makers in gaining a swifter and more accurate understanding of prevailing conditions, allowing for the implementation of necessary preventive, corrective, and control measures before potential security crises emerge, thereby mitigating destructive consequences
Keywords:Soft Threat; Resilience; Soft Threat Components; Soft Threat Indicators; Security Studies.

کلیدواژه‌ها English

Keywords:Soft Threat
Resilience
Soft Threat Components
Soft Threat Indicators
Security Studies
احمدزاده‌کرمانی، حمید و امین‌زاده‌گوهرریزی، بهرام. (۲۰۱۹). ارزیابی ابعاد تاب‌آوری شهری با استفاده از روش میانگین مجموع فواصل از حد بهینه (مطالعه موردی: منطقه ۹ شهرداری مشهد). فصلنامه علمی پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری.
احمدیان، عباس. (۱۳۹۴). تبیین ماهیت انواع نفوذ و رابطه‌ی آن‌ها با دستگاه چهار طیفی تهدید (سخت، نیمه‌سخت، نرم و مرکب و نفوذ نوین به مثابه یک راهبرد جایگزین تهدید). فصلنامه امنیت ملی، ۱۸ (۵)، ۹۸-۶۱.
افتخاری، اصغر. (۱۳۹۱). امنیت نرم؛ رویکردی قدرت‌محور. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
بوزان، باری؛ ویور، اوله و دوویلد، جاپ. (۱۳۹۲). چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت. ترجمه علیرضا طیب. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
پوراحمدی، حسین و عزیزی، رادمان. (۱۳۹۱). تأثیر جهانی‌شدن سرمایه بر جنگ نرم علیه جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات انقلاب اسلامی، ۳۰ (۹)، ۲۸-۹.
نای، جوزف. (۱۳۸۷). قدرت در عصر اطلاعات. ترجمه سعید میرترابی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
حبیبی، محمد و صبوری، مجتبی. (۱۳۹۱). جنگ نرم و امنیت فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه امنیت پژوهی، ۱۱ (۴۰).
خسروی، استعلاجی؛ پیری، عیسی و صباغی، مریم. (۲۰۲۲). تحلیل و ارزیابی تاب‌آوری بافت فرسوده شهری (محدوده مورد مطالعه: منطقه ۷ تهران). فصلنامه علمی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی.
رفیعیان، مجتبی؛ رضایی، محمدرضا؛ علی‌پور‌هیر، اکبر و شایان، سیاوش. (۱۳۸۹). تبیین مفهومی تاب‌آوری و شاخص‌سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع‌محور. فصلنامه مدرس علوم انسانی- برنامه‌ریزی و آمایش فضا، ۱۴ (۴)، ۱۹-۱.
روانی، ن. م. ع. (۲۰۰۹). ابعاد تهدید نرم در استراتژی امنیت ملی آمریکا. فصلنامه دفاعی و امنیتی، ۲۱ (۶)، ۶۰-۲۴.
روحی، محمدرضا؛ فیروزکوهی، محمود و حسینی، حسن. (۱۴۰۰). الگوی کاربست قدرت نرم در نفوذ فکری-فرهنگی غرب بر جریان روشن‌فکری دینی و نسبت آن با امنیت نرم جمهوری اسلامی ایران. دوماهنامه مطالعات قدرت نرم، ۱۱ (۲۷)، ۱۳۲-۱۰۳.
زاهدیان‌پور، مهدی؛ رادان، مجتبی و جمشیدی، زینب. (۲۰۲۳). ارائه الگویی برای ارزیابی تاب‌آوری شریان‌های مواصلاتی جاده‌ای. فصلنامه علمی جاده.
عامری، داوود. (۲۰۱۲). درآمدی بر مولفه‌های اساسی جنگ نرم. فصلنامه راهبرد فرهنگ، ۴ (۱۶)، ۳۳.
عزیزی، مجتبی. (۱۴۰۱). دشمن‌شناسی و جنگ نرم از منظر نهج‌البلاغه. فصلنامه علوم زیست‌محیطی و دانش جغرافیا، ۴ (۲)، ۵۵-۴۴.
عزیزی، مهدی؛ حیدری، رضا و رستمی، فرحناز. (۲۰۲۳). ارزیابی تاب‌آوری معیشتی بهره‌برداران نظام بیشه‌زراعی شهرستان پاوه در مواجهه با خشکسالی. مجله پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی.
عقیلی، سیدوحید و مصطفوی، فرید. (۱۳۹۲). ماهیت تهدید نرم، ابعاد و ویژگی‌ها. دانشنامه حقوق و سیاست، ۱۹، ۴۲-۲۵.
غیاثوند، ابوالفضل و عبدالشاه، مونا. (۲۰۱۵). مفهوم و ارزیابی تاب‌آوری اقتصادی ایران. فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، ۱۵ (۵۹)، ۱۸۷-۱۶۱.
فرخی، مرتضی. (۱۳۹۰). مولفه‌های جنگ نرم در نبردهای آینده. فصلنامه مطالعات قدرت نرم، ۱ (۲).
فلاحی، سیداحمد. (۱۳۹۴). شبکه‌های ماهواره‌ای و تلاش برای شکست گفتمان انقلاب اسلامی. فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، ۱۲ (۴۱)، ۱۰۸-۸۷.
ماهپیشانیان، مهسا و روانی، م. م. ع. (۲۰۱۰). سلاح‌های رسانه‌ای آمریکا در جنگ نرم با جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه عملیات روانی، ۲۷ (۷)، ۱۸۳-۱۶۲.
محمدی‌فر، نجات و روانی، ن. پ. م. ع. (۲۰۱۲). تهدیدات امنیت نرم در جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه آفاق امنیت، ۳۲ (۸)، ۱۴۴-۱۱۷.
میرجلیلی، سیدحسین و بزرگی، وحید. (۲۰۱۸). بررسی شاخص ترکیبی تاب‌آوری اقتصادی ایران طی سال‌های ۱۳۹۴-۱۳۸۴. فصلنامه راهبرد اقتصادی، ۷ (۲۶)، ۳۴-۷.
نائینی، علی‌محمد. (۱۳۸۹). بررسی تطبیقی تهدیدهای سه‌گانه سخت، نیمه‌سخت و نرم. فصلنامه راهبرد دفاعی، ۸ (۳۰).
نائینی، علی‌محمد و ابراهیمی، خدیجه. (۱۳۹۲). جنگ نرم، مولفه‌ها و شاخص‌های فرهنگی. فصلنامه مطالعات قدرت نرم، ۳ (۸)، ۳۲-۷.
Cutter, S. L., Barnes, L., Berry, M., Burton, C., Evans, E., Tate, E., & Webb, J. (2008). A place-based model for understanding community resilience to natural disasters. Global Environmental Change, 18(4), 598-606.
Cutter, S. L., Boruff, B. J., & Shirley, W. L. (2003). Social vulnerability to environmental hazards. Social Science Quarterly, 84(2), 242-261.
Gallopín, G. C. (2006). Linkages between vulnerability, resilience, and adaptive capacity. Global Environmental Change, 16(3), 293-303.
Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics*, 4(1), 1-23
Josef Joffe. (2001). Who's Afraid of Mr. Big? The National Interest, Summer.
Klein, R. J., Nicholls, R. J., & Thomalla, F. (2003). Resilience to natural hazards: How useful is this concept? Global Environmental Change Part B: Environmental Hazards, 5(1), 35-45.
Maguire, B., & Hagan, P. (2007). Disasters and Communities: Understanding Social Resilience. The Australian Journal of Emergency Management, 22(2), 16-20.
Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. PublicAffairs.
Price, M. (2012). Iran and the Soft War. International Journal of Communication, 6, 2397-2415.
Rennick, S. A. (2010). The US Smart Power Approach. EAG Policy Paper, No. 8, January.
Smit, B., & Wandel, J. (2006). Adaptation, adaptive capacity and vulnerability. Global Environmental Change, 16(3), 282-292.
دوره 35، شماره 134 - شماره پیاپی 1
بهار 1405
بهار 1405
صفحه 11-31

  • تاریخ دریافت 05 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 21 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 24 خرداد 1405