چشم‌اندازی بر راهبردی شدن روابط روسیه و رژیم صهیونیستی در دوره پوتین (با نگاه به منافع جمهوری اسلامی ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

لوباچفسکی روسیه / دانشگاه چمران اهواز

چکیده

در سا‌لهای اخیر روسیه و رژیم صهیونیستی با اتخاذ یک سیاست عمل‌گرایانه و منفعت‌محور در روابط دوجانبه و در محیط پیرامونی، اهداف و منافع ملّی‌ خود را در تعامل با یکدیگر جستجو می‌کنند. با بازگشت روسیه در نقش قدرتی فرامنطقه‌ای به غرب آسیا این مناسبات ابعاد گسترده‌تری یافته، به طوری‌که می‌توان از «روابط استراتژیک» میان این دو بازیگر سخن به میان آورد. فارغ از این، ماهیت روابط میان این دو می‌تواند بر منافع و مصالح سایر دولتها از جمله جمهوری اسلامی ایران تاثیرگذار باشد. هدف این پژوهش «انکشاف و شناسایی شاخصها و ابعاد راهبردی روابط فدراسیون روسیه و رژیم صهیونیستی در دورة زمامداری ولادیمیر پوتین و تأثیر آن بر جمهوری اسلامی ایران» است. پرسش اصلی پژوهش از این قرار است که: «ماهیت و چیستی روابط روسیه و رژیم صهیونیستی تا چه میزان از سنخ مناسبات استراتژیک و پیوندهای راهبردی است و سطح روابط میان این دو بر جایگاه و منافع ایران در منطقه چه تأثیری دارد؟ فرضیه پژوهش بر اساس چارچوب نظری این گونه تدوین یافته است: «روابط روسیه و رژیم صهیونیستی در پرتو تحولات بین‌المللی و نیازمندیهای متقابل در سطوح سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی به مرحله‌ای از گفتمان و شراکت راهبردی رسیده است که ارتقای این روابط راهبردی میان دو بازیگر با توجه به روابط نزدیک تهران ـ مسکو از یک‌سو، و دشمنی رژیم صهیونیستی و جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر، می‌تواند بر منافع ایران در منطقه اثرگذار باشد.» چارچوب نظری پژوهش، «کارکردگرایی»، روش پژوهش «تحلیل کیفی» و ابزار گرداوری داده‌ها کتابخانه‌ای و اسنادی است.

کلیدواژه‌ها


آیت­الله­ خامنه­ای، سید علی (1394). دیدار وزیر خارجه و سفیران ایران با رهبر انقلاب. پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری. 10 آبان ماه، قابل دسترس در: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=31270 (تاریخ دسترسی: 24/11/96).

پرتو، امین (1392). همکاری‌های نظامی روسیه‌‌ ـ اسرائیل و موانع فرارو. تهران: ایراس. برگرفته از: تاریخ دسترسی: 10/9/96                                              http://www.iras.ir/fa/doc/note/184.

جمعی از نویسندگان (1375). نظریه­های روابط بین الملل. ترجمه وحید بزرگی. تهران: ماجد.

حافظ­نیا، محمدرضا (1389). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت.

دوئرتی، جیمز؛ فالتزگراف، رابرت (1388). نظریه­های متعارض در روابط بین الملل. ترجمه وحید بزرگی.   چ پنجم. تهران: قومس.

سایت تابناک (1396). اگر از فرایند بازسازی سوریه کنار گذاشته شویم چه کسی مقصر است؟، 5 بهمن ماه،  قابل دسترس در: تاریخ دسترسی: 24/11/96        http://www.tabnak.ir/fa/news/767802

سیف­زاده، حسین(1371). نظریه­های مختلف در روابط بین الملل. تهران: سفیر.

عسگرخانی، ابومحمد (1383). رژیمهای بین‌المللی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.

فریدمن، رابرت (1375). روابط روسیه و رژیم صهیونیستی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی. ترجمه لی لا سازگار. مجله اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی. خرداد و تیر. ش 106 و 105.

قوام، عبدالعلی (1370). اصول سیاست خارجی و سیاست بین الملل. چ شانزدهم. تهران: سمت.

کولایی، الهه (1383). علل و پیامدهای توسعه روابط فدراسیون روسیه و اسرائیل (با نگاهی به جمهوری اسلامی ایران). تهران: دانشگاه تهران.

کولایی، الهه (1386). تأئیر روابط روسیه و رژیم صهیونیستی بر ایران. وب­ سایت دیپلماسی ایرانی. برگرفته از:  تاریخ دسترسی: 20/12/95             http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/11127/

 مشیرزاده، حمیرا (1392). تحول در نظریه­های روابط بین الملل. چ هشتم. تهران: انتشارات سمت.

ولفرز، آلفرد (1384). اهداف سیاست خارجی، به ویراستاری ج. باربر و م. اسمیت (ویراستاران) ماهیت سیاستگذاری خارجی در دنیای وابستگی متقابل کشورها. ترجمه سیدحسین سیف­زاده. تهران: قومس.

Associated Press (2004), “Israel offers to help Russia fight terror", September 15.

Branigin, William (2008), “Rice Says Russia Has Taken a 'Dark Turn”, Washington Post, September 19.

Borshchevskaya, Anna  (2016) “The Maturing of Israeli-Russian Relations”, The Washington Institute for Near East Policy, available in: http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/the-maturing-of-israeli-russian-relations

Delanoe, Igor (2014), “Unexpected allies", Le Monde Diplomatique, Available at: http://mondediplo.com/2014/09/06israel-russia (Accessed in January 4, 2015)

Gorshkov Ivan & Plugatarev, Igor. (2006) "Arms deals discussed in Syria," Nezavisimaya Gazeta, January 2.

Haaretz (2008), “Following Russian pressure, Israel freezes defense sales to Georgia”, August 8.

Joy, Ajish P. (2008), "Russia’s emerging policy in West Asia”, in:  West Asia and the Region: Defining India's Role .Edited by Rajendra M. Abhyankar.

Katz, Kaakov (2004), "Israel Police to study school siege," The Jerusalem Post, September 5.

Katz, Mark N.  (2009), “Israeli leverage over Russia vis-à-vis Iran”, May 26, Available   at: http://blogs.law.harvard.edu/mesh/2009/05/israeli-leverage-over-russia-vis-a-vis-iran/ (Accessed in March 4, 2015)

Katz, Mark N.  (2006),"Putin's Foreign Policy toward Syria", Middle East Review of International Affairs, Vol. 10, No. 1, March.

Katz, Mark N.  (2005), “Putin's Pro-Israel Policy”, Middle East Quarterly Winter, Vol.12, No.1.

Levy, Clifford J., (2010), “Allies Join Russians in Victory Day Celebration”, New York Times, May 9.

Leyden, Joel (2004), "Israel to Russia: Tears for Children Murdered by Islamic Terrorism", Israel News Agency, September 5.

Magen, Zvi (2013), Russia – Israel: The status of their relationship”, Available        at:http://www.inss.org.il/.../Russia%20–%20Israel-%20The%20status%20of%20their%20relation (Accessed in March 4, 2015)

Mclnnis J. Matthew. (2016) Did Putin Just Leave Iran Holding the Bag in Syria? March 16, available at: http://nationalinterest.org/blog/the-buzz/did-putin-just-leave-iran-holding-the-bag-syria-15512

Rabkin, Yakov (2007), Russia and Israel, Available   at: http://archives.cerium.ca/IMG/pdf/Yakov_200.pdf. (Accessed in July 20, 2014)

Razoux, Pierre (2008), “The keys to understanding the Israel-Russia relationship”, Reserch Paper, Research Division - NATO Defense College, Rome - No. 42 – November, Pp.1-8.

Reuters News Agency (2013), “Israeli strike in Syria targeted missiles from Iran”,  May 4, Available   at: http://www.reuters.com/article/us-syria-israel-iran-idUSBRE9430C220130504 (Accessed in September 4, 2015)

Rodman, David (2015) “Russia and Israel in the changing Middle East”, Israel Affairs, Vol. 21, Iss. 1, Pp.166-168

Smith, Mark (2006), “The Russia-Hamas Dialogue, and the Israeli Parliamentary Elections”, Research report (Defense Academy of the United Kingdom, Conflict Studies Research Centre).

Yablokova, Oksana (2006), "Putin's Gamble with Hamas", Moscow Times, January 13.

Wojnarowicz, Michał (2017), “Israeli-Russian Relations in the Context of the Syrian Civil War”, Bulletin, No. 48 (988), 17 May.

Говрин, Йосеф (1994), “Израильско-советские отношения, 1953–1967”, Москва: Про- гресс.

Гусман, Михаил  (2016), “Танк возвращается домой”, Российской газеты, Режим доступа: https://rg.ru//biniamin-netaniahu-izrail-i-rf-sozdali-mezhdu-soboj-kulturnyj-most.html

Информационное агентство России «ТАСС»,(2015),“Визиты премьер-министров Израиля в Россию. Досье Биографии и справки”, 21 сентября. Режим доступа: http://tass.ru/info/2277797

РИА«Новости» (2010),“Российско-израильские отношения. Визит премьер-министра Израиля Беньямина Нетаньяху в Москву”,Режим доступа: https://ria.ru/spravka/20100216/209418584.html

Koren, Ora (2012), "Putin in Israel: Gazprom to establish an Israeli subsidiary”, The Marker, June 26, Режим доступа: http://www.themarker.com/misc/article-print-page/1.1740666.

Коэн, Джош  (2016), “Путин - самое близкое к понятию «друг» что был у Израиля в Кремле”, Геополитика, 20 января, Режим доступа: http://geo-politica.info/putin-8212-samoe-blizkoe-k-ponyatiyu-171drug187-chto-byl-u-izrailya-v-kremle.html

Кожанов, Николай(2016), Перспективы российско-иранского регионального сотрудничества.  Журнал "Россия в глобальной политике". май/июнь, №3 (16). P.62-79

Крючков, Игорь (2010), “Россия и Израиль будут уговаривать Иран только до конца 2010 года”,интернет-портал GZT. Ru, 8 апреля, Режим доступа: http://www.gzt.ru/topnews/politics/-rossiya-i-izrailj-budut-ugovarivatj-iran-mirnymi- /300714.html

Коновалов, Иван  (2009), “Минобороны вооружится иностранными беспилотниками. Скорее всего, их купят в Израил”, Коммерсант, 24 февраля,

Корнилов, Александер  (2001), “Этническая структура современного израильского общества, Миграционные процессы и их влияние на израильское общество”, Москва: Институт изучения Израиля и Ближнего Востока.

Либерман, Авигдор (2007), “Интервью министра иностранных дел радиостанции”, Эхо Москвы, 28 февраля, Режим доступа: http://echo.msk.ru/programs/beseda/49921/

Министерство иностранных дел Российской Федерации(2016), “Государство Израиль”,  Режим доступа:http://www.mid.ru/ru/maps/il//asset_publisher/IkK5VYQAOmaG/content/id/84754

Осипова, Алексея (2009), “Русский фактор в Израиле всегда брался в расчет”. Новости недели (Израиль), 12 июня, Режим доступа: http://newsru.co.il/israel/12jun2009/ stegniy_105.html

Официальный сайт президента РФ,(2010), “Главы иностранных государств, правительств и международных организаций, принимающих участие в праздновании 65-летия Победы”, 9 мая, Режим доступа: http://www.kremlin.ru/ref_notes/546

Портал   Izrus (2010), “Израиль и Россия подпишут договор о военном сотрудничестве”, 6 сентября, Режим доступа: http://izrus.co.il/ dvuhstoronka/article/2010-09-06/11601.html

Политика (2010), “Россия и Израиль подписали новые соглашения”, 18 ноября, Режим доступа: http://www.mignews.com/news/politic/world/181110_194733_33411.html

Проценко, Николай  (2016), “Израиль хочет заменить России Турцию”, Деловая газета «Взгляд», 21 апреля, Режим доступа: http://www.vz.ru/economy/2016/4/21/806564.html

Пуля, Ирина  (2010), “Равнение на ветеранов. Кто приедет в Москву”, 9 Мая, Российская газета, 28 апреля.

РИА «Новости», (2016), Межгосударственные отношения России и Израиля, Режим доступа: https://ria.ru/spravka/20160316/1390260072.html

РИА«Новости»  (2016), Межгосударственные отношения России и Израиля, 16 Марта, Режим доступа: https://ria.ru/spravka/20160316/1390260072.html

РИА «Новости»  (2008), “РФ намерена вступить в ВТО, но не видит такой возможности”, 25 августа, Режим доступа: http://rian.ru/economy/20080825/150659563.html

Российская газета  (2008),“Стратегия безопасности: лидеры ОДКБ поддержали Россию”, 8 сентября.

Российский Союз Туриндустрии: Выезд российских граждан за рубеж: по данным Пограничной службыФСБРоссии.http://www.rostourunion.ru/rossijskij_soyuz_turindustrii__glavnaya/vyezd_rossijskih_grazhdan_za_rubezh.html

Свищёв, Алексей (2016), “Дружба по расчету”, Режим доступа: https://versia.ru/u-izrailya-est-srazu-neskolko-prichin-ne-ssoritsya-s-rossiej

Стенограмма выступления МИД России С.В,(2008), “Лаврова по итогам переговоров президента Российской Федерации Д.А. Медведева с президентом Сирии Б. Асадом”, официальный сайт МИД РФ, 22 августа, Режим доступа: http://www.mid. ru/Brp_4.nsf/arh/D3355B3B0682CA56C32574AD004E6C97?OpenD ocument

Фальков,  Михаил  (2010), “Глава МИД Израиля: о военном сотрудничестве с Грузией не может быть и речи”, сообщение портала «Izrus.co.il», 18 августа , Режим доступа: http://izrus.co.il/dvuhstoronka/article/2010-08-18/11372.html.

Эпштейн, Алек Д. (2009), “США и Израиль в изменяющейся системе региональных отношений на Ближнем Востоке”, в книге: Проблемы и перспективы урегулирования на Ближнем Востоке, под ред. И.Д. Звягельской, Москва: Центр стратегических и политических  исследований — Институт востоковедения РАН.

Эпштейн, Алек. Д. Кожеуров, Станислав, (2011), Россия и Израиль: трудный путь навстречу, Москва: Институт Ближнего Востока.

Эскин, Авигдор (2015), “Россия и Израиль дружат против терроризма”, Pravda.Ru, 25 сентябр, Режим доступа: http://www.pravda.ru/world/asia/middleeast/25-09-2015/1276121-eskin-0/

Яшлавский, Андрей (2014), “Почему Израиль не поддержал Запад в санкциях против России из-за событий на Украине?”3 ноября, Режим доступа: http://www.mk.ru/politics/2014/11/03/pochemu-izrail-ne-podderzhal-zapad-v-sankciyakh-protiv-rossii-izza-sobytiy-na-ukraine.html