چالشهای نظری عمق‌بخشی دیپلماسی به‌منظور توسعه انقلاب اسلامی در محیط پیرامون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

امام حسین(ع)

چکیده

جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان قدرت تأثیر‌گذار منطقه‌ای ‌و جهانی به‌منظور عمق­بخشی و توسعه نفوذ در محیط پیرامونی به تثبیت نقش خود از طریق فرایند تعامل با ملتها و ایجاد ائتلافهای جدید در سطح دولتها نیاز دارد. حضور فعال ایران در مسائل منطقه‌ای از دید «ام‌القرای جهان اسلام»، ضمن تثبیت نقشهای سیاسی ـ امنیتی و اقتصادی در منطقه، اهمیت راهبردی ایران را در صحنه نظام بین‌الملل نیز افزایش می‌دهد. در این روند، دیپلماسی، اهمیت و جایگاه ویژه‌ای دارد که می‌تواند بخشی از خلأ کارکردی روند‌های سیاست خارجی را در حوزه‌های دیگر سامان دهد. این تحقیق به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای مبتنی بر اسناد و مدارک انجام شده است. بر اساس این رهیافت، مقاله ضمن بررسی تنگناها و چالشهای راهبردی جمهوری اسلامی ایران در عرصه سیاست خارجی، فرایند‌های معطوب به توسعه عمق­بخشی انقلاب اسلامی را از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب مورد مداقه قرار می­دهد. مهمترین نتیجه تحقیق این است که جمهوری اسلامی ایران بر اساس مؤلفه‌های قدرت ملی از جمله، برخورداری از دولتی ملی و قوی، بهره‌گیری از موقعیت ژئوپلتیک و نیز دارا بودن عنصر ایدئولوژی قوی می‌تواند نقش مهم و ممتازی در مسائل منطقه‌ای ایفا کند

کلیدواژه‌ها


برزگر، کیهان (1385). تضاد نقش‌ها: بررسی ریشه­های منازعه ایران و امریکا بعد از حوادث 11 سپتامبر. راهبرد. ش 39.
برزگر، کیهان (1387). ایران، خاورمیانه و امنیت بین‌الملل. مجله سیاست خارجی. س بیست و دوم. ش 3: 655 ـ 654.
تائب، سعید (1388). الزام در تغییر تمرکز جغرافیایی سیاست خارجی ایران. چکیده مقالات نخستین همایش مطالعات  منطقه‌ای‌. دانشگاه تهران.
جمشیدی، محمد؛ الهی­دهقی، ایرج (1393). ارائه الگوی تحلیل محیط راهبردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه موردی منطقه آسیای مرکزی. ش 86:  31 تا 61.
سریع­القلم، محمود (1379). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
سریع­القلم، محمود (1384). ایران و جهانی شدن. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
گراهام فولر، رحیم فرانکه (1384). شیعیان عرب، مسلمانان فراموش شده. ترجمه خدیجه تبریزی. تهران و قم: انتشارات مرکز شیعه شناسی.
مجتهدزاده، پیروز (1373). کشورها و مزرها در منطقه ژئوپلتیک خلیج فارس. تهران: دفتر مطالعات سیاسى و بین‌المللى.
محمدجواد؛ عصاریان­نژاد، حسین (1390). ویژگیها و چالشهای محیط امنیتی پیرامونی جمهوری اسلامی ایران با رویکرد مجموعه امنیتی منطقه­ای. فصلنامه امنیت ملی. س اول. ش 2: 169 تا 208.
مصفا، نسرین؛ امین­منصور، جواد (1392). فصلنامه سازمانهای بین‌المللی. ش ۱: ۱۱.
نقیب­زاده، احمد (1375). بررسی جایگاه جمهوری اسلامی ایران در نظام منطقه‌ای‌. فصلنامه مطالعات خاورمیانه. س سوم. ش 1.
هیرو، دیلیپ (1380). نفت خلیج­فارس و اقتصاد جهان غرب. ترجمه جمشید زنگنه. مجموعه مقالات دهمین همایش بین‌المللى خلیج فارس. تهران: دفتر مطالعات سیاسى و بین‌المللى.
Ahmad Naghibzadeh ,"Rectification of Iran's Foreign Policy Shortcomings during Khatami's Presidency , "Discourse : An Iranian Quarterly, Vol. 3, No. 3, Winter 2002.
Armstrong, David, (1993), "relation and world order", oxford: Clarendon pres
Bulent Aras , " Turkey's Soft Power, " guardian . co. uk , 14 April 2009.
 Graham Fuller, The Center of the Universe : the Geopolitics of Iran , Westview Press : Oxford, (1991), pp. 50 and 620.
Griffiths, m. (1999), "fifty key thinkers in international relation", London and New York Rutledge.
Hooman Peimani , Iran and the United States : The Rise of WEST Asian Grouping , Westport, CT: Praeger Publishers,
Justice and Development Party (AKP)
Kayhan Barzegar , " Twelve Years after the Disintegration of the Soviet Union , " Discourse : An Iranian Quarterly , Vol. 5, No. 1, Summer 2003.
Kayhan Barzegar , "Iran's Foreign Policy in Post-Invasion Iraq , "Middle East Policy, Vol . Xv , No . H, Winter 2008.
Krasner, s. (1981), "structural causes and regime consequences" world politics 29: 47-317 & Cox, Robert w., with timothy, Sinclair, (1996), "approaches toward order" Cambridge: Cambridge university press, p.151.
Manochehr Mottaki, "Iran's Foreign Policy under President Ahmadinejad, "Discourse: An Iranian Quarterly, Vol. 8, No. 2,Winter 2009.
Owen Matthews and Christopher Dickey , "Triumph of the Turks" Newsweek , 7 DECEMBER 2009.
R. K. Ramazani , " Ideology and Pragmatism in Iran's Foreign Policy " , The Middle East Journal 58, No .4, Fall 2004, P. 550.