بررسی رهیافت‌های سیاست هسته‌ای امریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران براساس اسناد گزارش مرور وضعیت هسته‌ای (2018-2001)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه گیلان

2 استاد تمام، گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه گیلان

3 دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

تدوین افق‌های میان‌مدت در ساختار برنامه‌ریزی راهبردی هسته‌ای امریکا به‌طور خاص از زمان پایان جنگ سرد از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار شده است. از این جهت، گزارش‌های مرور وضعیت هسته‌ای را می‌توان در زمرة اسناد برنامه‌ریزی راهبردی دسته‌بندی کرد که سلاح‌های هسته‌ای را در درون شبکه پیچیدة معماری دفاعی ایالات متحده ادغام می‌کنند. به‌موازات این روند کلی، اسناد مزبور به عرصه‌ای برای اعلان رهیافت‌های سیاست هسته‌ای امریکا در قبال سایر کشورها و محیط‌های امنیتی بین‌الملل تبدیل شده‌اند. هدف اصلی پژوهش حاضر واکاوی رهیافت‌های سیاست هسته‌ای امریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران در پرتو تحلیل محتوای اسناد مرور وضعیت هسته‌ای امریکا منتشرشده در کابینه‌های بوش پسر و اوباما و هم‌چنین دورة زمانی پس از روی کار آمدن ترامپ می‌باشد. بر این مبنا، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که اسناد ان.پی.آر ایالات متحده در دو دهة گذشته (2018-2001) چه رهیافتی را در رابطه با جمهوری اسلامی ایران اتخاذ نموده‌اند؟ روش مورد استفاده در پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی بوده و اطلاعات موردنیاز هم به روش اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری خواهند شد. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که اسناد گزارش مرور اجرای وضعیت هسته‌ای امریکا در مقطع زمانی یادشده در راستای تعقیب اهداف امنیت ملی این کشور طیف وسیعی از سازوکارهای سخت، نرم و هوشمند را بر علیه جمهوری اسلامی ایران به‌کار گرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها


. چرنوف، فرد (1388)، نظریه و زبر نظریه در روابط بین­الملل، مفاهیم و تفسیرهای متعارض، ترجمة علیرضا طیّب، تهران: نشر نی.

. دهشیار، حسین (1386)، سیاست خارجی و استراتژی کلان ایالات‌متحدۀ آمریکا، تهران: قومس.

. ساعد، نادر (1387)، در تکاپوی تکوین فرازهایی جدید در حقوق خلع سلاح: نقد رهیافت مسئولیت بین­المللی کیفری، پژوهشنامۀ خلع سلاح، شمارۀ 4.

. ساعد، نادر و قاسم علیدوستی (1389)، سیاست هسته­ای آمریکا و امنیت ملی ج.ا.ایران، نامة دفاع، مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، شمارۀ اول.

. ساعد، نادر (1389)، راهبردهای ملی 2010 آمریکا و تأثیر آن بر امنیت ملی ج.ا.ایران، نامة دفاع، مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی، شمارۀ سوم.

. عباسی­اشلقی، مجید (1386)، سیاست سلاح­های هسته­ای امریکا بر اساس دکترین بوش، پژوهشنامۀ امنیت بین­الملل و تروریسم، شمارۀ اول.

. قهرمانپور، رحمن (1387 الف)، رویکرد قدرت­های بزرگ به موضوع هسته­ای ایران، تهران: معاونت دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات استراتژیک.

. قهرمانپور، رحمن (1387 ب)، رویکرد آمریکا به پیمان منع گسترش، مطالعۀ مورد جمهوری اسلامی ایران، فصلنامۀ مطالعات منطقه­ای: اسرائیل­شناسی- آمریکاشناسی، شمارۀ 2.

. کالاهان، پاتریک (1387)، منطق سیاست خارجی آمریکا، نظریه­های نقش جهانی آمریکا، ترجمة داود غرایاق­زندی و دیگران، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.

. کوثری، مسعود (1387)، روش کیفی، در عباس منوچهری، رهیافت و روش در علوم سیاسی، تهران: سمت.

. کیوان­حسینی، اصغر (1389)، جایگاه رژیم امنیتی منع اشاعه در سیاست خارجی آمریکا (1949-2007)، فصلنامۀ سیاست، دورۀ 40، شمارۀ 2.  

. کیوان­حسینی، اصغر (1391)، قدرت نرم در سیاست خارجی آمریکا (از ظهور تا پس از 11 سپتامبر)، تهران: مؤسسۀ مطالعات اندیشه­سازان نور.

. متقی، ابراهیم (1387)، تحول در راهبرد دفاع ملی امریکا، از جنگ پیشدستانه تا بازدارندگی منطقه­ای، فصلنامۀ راهبرد دفاعی، شمارۀ 22.

. متقی، ابراهیم (1388)، همکاری­های نامتقارن ایران و آمریکا در دوران اوباما، فصلنامۀ بین­المللی روابط خارجی، سال اول، شمارۀ 3.

. هالستی، کی.جی (1388)، مبانی تحلیل سیاست بین­الملل، ترجمة بهرام مستقیمی و مسعود طارم­سری، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی.

. Albright, David & Dubowitz, Mark & Kittrie, Orde & Spector, Leonard & Yaffe, Michael (2013), U.S. Nonproliferation Strategy for the Changing Middle East, Washington, D.C, Institute for Science and International Security.

. Arkin, William (2002), Secret Plan Outlines the Unthinkable, Los Angeles Times.

. Colby, Elbridge (2015), A Nuclear Strategy and Posture for 2030, Center for a New American Security.

. Joseph, Jonathan (2008), Hegemony and the Structure Agency Problem in International Relations: A Scientific Realist Contribution, Review of International Studies, Vol.34, No. 1.

. Kristensen, Hans M (2005), Counter-Proliferation and US Nuclear Strategy, International Journal, Vol. 63, No. 4.

. Mayring, Philipp (2014), Qualitative content analysis: theoretical foundation, basic procedures and software solution, Klagenfurt, URN: http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0168-ssoar-395173.

. Marli, Bremer and Lodgaard, Sverre (2004), Nuclear Proliferation and International Security, London and New York: Routledge.

. McDonough, David S (2003), The 2002 Nuclear Posture Review:  The ‘New Triad, Counter-proliferation, and U.S. Grand Strategy, Working Paper, No. 38.

. Müller, Harald and Annette Schaper (2004), US Nuclear Policy after the Cold War, Peace Research Institute Frankfurt (PRIF) Reports, No. 69.

. Nye, Joseph (2018), Donald Trump and the Decline of US Soft Power, Project Syndicate, Feb 6.

. Perry, William J. and et.al (2009), U.S. Nuclear Weapons Policy, Council on Foreign Relations, Independent Task Force Report No. 62.

. Preez, Jean (2002), The Impact of the Nuclear Posture Review on the International Nuclear Nonproliferation Regime, The Nonproliferation Review, Fall-Winter.

. Tachibana, Seiitsu (2002), Bush Administration's Nuclear Weapons Policy: New Obstacles to Nuclear Disarmament, Hiroshima Peace Science, 24.

. The White House (2010), Statement by President Barack Obama on the Release of Nuclear Posture Review, April 06, https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office.

. The White House (2018), National Strategy for Counterterrorism, available at: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2018/10/NSCT.pdf.

. The White House (2018), National Security Strategy of the United States of America, Washington, DC, available at: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads /2017 /12/NSS-Final-12-18-2017-0905.pdf.