شاخص‌های دفاعی ـ امنیتی فضای سایبری زیرساخت‌های حیاتی و حساس جمهوری اسلامی ایران مبتنی‌بر رویکردهای پدافند غیرعامل DOR:20.1001.1.10255087.1399.28.3.3.7

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه آموزشی دفاعی دانشکده دفاعی تهران ایران سازمان دانشگاه امام حسین (ع) تهران ایران

چکیده

حیات اجتماعی کشورها بر پایه تداوم عملکرد زیرساخت‌های حیاتی و حساس آنها استوار است. ازهمین‌‎روست که کشورهای متخاصم تلاش می‌کنند تا مانع تداوم این کارکرد در کشورهای هدف شوند. امروزه، توسعه فناوری اطلاعات و فضای سایبری موجب شده است تا بخش‌های مهمی از کارکرد زیرساخت‌های حیاتی و حساس وابسته به این فضا شوند. در نتیجه‌ وجود چنین وابستگی‌ای، امنیت زیرساخت‌ها به فضای سایبری گره خورده است. پژوهش حاضر به‌عنوان دغدغه خود (هدف مقاله) درصدد است تا به شاخص‌های دفاعی ـ امنیتی فضای سایبری زیرساخت‌های حیاتی و حساس کشور با‌توجه‌به رویکردهای پدافند غیرعامل بپردازد؛ چراکه در‌صورت بی‌توجهی به عنوان این تحقیق هر آن باید در انتظار حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی و حساس کشور بود. فراموش نشود که به گفته «کلاوزویتس» هر عصری جنگ و محدویت‌های خود را دارد و هم‌اکنون کشور در عصر فناوری اطلاعات، بیش‌ازپیش به تعیین شاخص‌های دفاعی ـ امنیتی فضای سایبری خود نیاز دارد و پرداختن به این تحقیق موجب تقویت تاب‌آوری زیرساخت‌ها در برابر چنین تهدیدهایی می‌شود. در‌همین‌راستا، این شاخص‌ها در سه حوزه:‌ نیروی انسانی، فرایندها و فناوری با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد پیمایشی و استفاده‌ حداکثری از نظرات خبرگان تدوین شده است. برای این پژوهش نمونه آماری به تعداد 50 نفر به روش تمام‌شمار درنظر گرفته شده است. روش نمونه‌گیری، غیرتصادفی هدف‌مند است و محقق به‌صورت هدف‌مند به افراد خاص و مشخص مراجعه مستقیم داشته است. نتیجه تحقیق مؤید آن است که هریک از رویکردهای پدافند غیرعامل در حوزه‌های سه‌گانه در شاخص‌های دفاعی ـ امنیتی فضای سایبری زیرساخت‌های حیاتی و حساس جمهوری اسلامی ایران شامل موارد زیر است: حوزه منابع انسانی: "آموزش و آگاه‌سازی و  استفاده از نیروهای بومی" با میزان موافقت 88 درصد؛ حوزه فرایندها: "تدوین پروتکل سیاست دفاعی ـ امنیتی، محدودسازی حیطه عملکرد و وابستگی متقابل" با میزان موافقت 92 درصد و حوزه فناوری: "بهره‌گیری از اینترانت، بومی‌سازی سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، راه‌اندازی آزمایشگاه‌های تشخیص بدافزارها، رمزنگاری داده‌ها و استفاده از «فایروال» و «هانی پات» و سامانه کشف و جلوگیری از رخنه"، با میزان موافقت 98 درصد.

کلیدواژه‌ها


سازمان پدافند غیرعامل کشور (1393)، اصول حاکم بر پدافند سایبری کشور، تهران: انتشارات مؤسسه سایبربان.
شورای عالی فضای مجازی (1398)، حکمرانی فضای مجازی، قابل دسترسی در:          www.majazi.ir
کانون اندیشه راهبردی سازمان پدافند غیرعامل (1395)، مصون‌سازی و پایداری کشور در برابر تهدیدها با پدافند غیرعامل، تهران: انتشارات روزنامه همشهری.
Baheti, R. (2015), Cyber-physical systems: Netherland, Elsevier Publication.
Bashan, A. (2013), The extreme vulnerability of interdependent spatially: London, Taylor & Francis‌ Publication.
Boyes, H. (2016), Trustworthy cyber-physical systems: Netherland, Wolters Kluwer Publication.
Chess, A. (2017), Hybrid and Embedded Software Systems: London, Pearson Publication.
Coleman, E.(2015), The City as a Platform - Stripping out complexity and Making Things Happen: London,  Thomson Reuters. 
Cotton,  Oliver (2015) Cyberspace: The New World Game: London, Phaidon Publication.
Davis, P. (2016), How to Rebuild the City as a Platform: Netherland, Elsevier.
Doytsher, Jack, (2016) Rapid urbanization and mega cities: the need for spatial information management: London, Press Publication.
Gabriel, P. (2017), Global Health Observatory (GHO): London, Pearson Publication.
Knigh, Shawn, (2012), Duqu Trojan contains mystery programming language in Payload
Poovendran, R. (2014), Cyber-physical systems: close encounters between two parallel worlds: Washington, Pearson Publication.
Rinaldi, S. (2017), Identifying, understanding, and analyzing critical infrastructure interdependencies: London, Pearson Publication.
Shafi, Q. (2017), Cyber physical systems security: a brief survey: Netherland, Elsevier.