فلسفه جنگ‌های نیابتی در عصر جدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

جامع

چکیده

محیط پیرامونی ایران که شاید حساس‌ترین محیط امنیتی جهان باشد، سرشار از تهدید و فرصت‌هایی است که  منافع و امنیت ملی کشور ما را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد و استکبار جهانی در سال‌های اخیر با ناامیدی از دستیابی به اهداف خود در مهار انقلاب اسلامی، ایجاد و توسعه جنگ نیابتی را در دستور کار خود قرار داده  که در آن دشمن مقابل، نه یک کشور و یا ائتلافی بین‌المللی که گروه‌هایی نوظهور با سازماندهی پیچیده‌، پشتیبانی بی‌دریغ مالی و تجهیزاتی و نظام جذب نیروی انسانی با عقیده تکفیری هستند. باعنایت‌به تهدیدهای روزافزون ناشی از این نوع جنگ‌ها که در محیط امنیتی  ایران نمایان شده‌اند و وضعیت شکننده «نه جنگ ـ نه صلح» میان  ایران و امریکا که با وجود پایداری نسبی در چهار دهه گذشته، همواره مستعد تغییر و دگرگونی بوده و سبب شده تا احتمال جدی برای بروز جنگ  نیابتی و یا وقوع درگیری نظامی تمام‌عیار وجود داشته باشد. ازاین‌رو، این مقاله دنبال تبیین فلسفه جنگ‌های نیابتی در عصر جدید است. برای دستیابی به این هدف، از روش "توصیفی ـ تحلیلی" استفاده شده است و جامعه آماری آن شامل اسناد و منابع معتبر انتشاریافته و دردسترس محقق بوده است. نتیجه ‌اینکه، جنگ نیابتی، معمولاً درراستای اهداف قدرت‌های رقیب، به‌منظور دوری از جنگ مستقیم و  رودررو که می‌تواند خسارت  سنگین مادی و معنوی به‌همراه داشته باشد در عصر جدید نیز به‌عنوان یکی از ابزارهای پیشبرد اهداف کلان، مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.
  2.  امام خمینی(ره)، سیدروح‌الله، صحیفه نور، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام(ره).
  3. امام خامنه‌ای، سیدعلی(مدظله‌العالی)، بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشورهاى اسلامى، 06/03/1393.
  4.  امام خامنه‌ای، سیدعلی(مدظله‌العالی)، بیانات در دیدار شرکت‌کنندگان در سى‌ویکمین دوره‌ مسابقات بین‌المللى قرآن کریم‌، 13/03/1393.
  5.  امام خامنه‌ای، سیدعلی(مدظله‌العالی)، بیانات در دیدار مردم قم، 17/10/1393.
  6.  امام خامنه‌ای، سیدعلی(مدظله‌العالی)، بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفراى کشورهاى اسلامى، 26/02/1394.
  7.  امام خامنه‌ای، سیدعلی(مدظله‌العالی)، بیانات در دانشگاه افسرى و تربیت پاسداری امام حسین علیه‌السلام، 30/02/1394.
  8.  امام خامنه‌ای، سیدعلی(مدظله‌العالی)، بیانات، قابل دسترسی در پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری به آدرس:                   http://www.leader.ir/langs/fa/index.php?p=bayanat
  9.  آجورلو، سایت باشگاه اندیشه، 19/01/1388.  
  10.  آقایی، بهمن و علی‌بابایی، غلامرضا (1366)، فرهنگ علوم سیاسی، تهران: نشر ویس.
  11.  ادیبی سده، مهدی (1379)، جامعه‌شناسی جنگ و نیروهای نظامی، تهران: انتشارات سمت.
  12.  جزوه اصول جنگ هند، ترجمه دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران، تهران.
  13.  پارساپور، روزبه (1394)، جنگ‌های نیابتی منطقه و طرح خاورمیانه بزرگ، تهران: خبرگزاری ایرنا.
  14.  تابناک، (خرداد 1394)، مقاله دلیل توسل به «جنگ نیابتی» علیه ایران در منطقه چیست؟ مقاله آمریکن اینتریست:

http://www.the-american-interest.com/2015/06/09/kurds-gain-new-power-even-as-isis-threatens/

  1.  جمشیدی، محمدحسین (1383)، مبانی و تاریخ اندیشه نظامی در جهان، دافوس سپاه، دوره عالی جنگ، تهران.
  2.  دانشکده فرماندهی و ستاد (1372)، اصول جنگ و توان رزمی، تهران.
  3.  رشید، غلامعلی و همکاران (1393)، مقاله جنگ آینده، فصلنامه راهبرد دفاعی، ش 48.
  4.  روزنامه شرق، ۲۷ تیر ۱۳۹۰، ش۱۲۹۶، صفحه جهان
  5.  زهدی، یعقوب و کلانتری، فتح‌الله (1395)، واکاوی رویکردهای جنگ آینده، تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.
  6.  سان تزو (1358)، هنر جنگ، ترجمه محمود کی، چاپ اول، تهران: چاپخانه ارتش ج،ا،ا.
  7.  شیرازی، حبیب‌اله (1394)، میزان‌سنجی تأثیر عنصر رقابت بر جنگ­های نیابتی ایران و عربستان، فصلنامه پژوهش­های سیاسی جهان اسلام، س 5، ش 1: 77 ـ 102.
  8.  شهلایی، مهرنیا و ولیوند زمانی  (1388)، کتاب نظریه‌های راهبردی ارتش، تهران: انتشارات دانشکده فرماندهی و ستاد آجا.
  9.  ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1363)، نگرشی اجمالی به حقوق جنگ، مجله حقوقی، س ششم: 45 ـ 70.
  10.  عمید، حسن (1372)، فرهنگ فارسی عمید، جلد اول، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
  11.  قنبری جهرمی، محمدحسین (1381)، اصول جنگ و توان رزمی، تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه.
  12.  مامفورد، آندرو (2013)، جنگ نیابتی، کمبریج، انتشارات سیاسی.
  13.  محمدنژاد، میرعلی و نوروزی، محمدتقی (1378)، فرهنگ استراتژی، تهران: انتشارات سنا.
  14.  نوروزی، محمدتقی (1385)، فرهنگ دفاعی ـ امنیتی، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های مدیریت، انتشارات سنا.
  1. Carl Von Clausewitz,On War,Translated by Micheal Howard and Peter Part, Princeton University Press, `1976.
  2. www.gallup.com/poll
  3. www.Blogfa.com