تحلیل واکنش‌های کاربران فضای مجازی ایران به جنگ ۱۲روزه

ابراهیمی, حسین; پیرانی, شهره

doi:10.47176/dpj.2026.1886

تحلیل واکنش‌های کاربران فضای مجازی ایران به جنگ ۱۲روزه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسین ابراهیمی ¹

شهره پیرانی ²

¹ دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی دانشگاه شاهد،تهران،ایران.

² دانشیارگروه علوم سیاسی و مطالعات انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد،تهران،ایران.

10.47176/dpj.2026.1886

چکیده

این پژوهش به بررسی الگوهای رفتاری و جهت‌گیری‌های احساسی کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی طی جنگ ۱۲روزه با رژیم صهیونیستی می‌پردازد. با توجه به نقش بی‌بدیل فضای مجازی در بازتاب افکار عمومی و تأثیرپذیری آن از رخدادهای میدانی، تحلیل این داده‌ها برای درک پویایی‌های اجتماعی-سیاسی ضروری است سؤال اصلی پژوهش آن است که الگوی غالب واکنش‌های کاربران ایرانی به تحولات جنگ در ابعاد تولید محتوا، جهت‌گیری احساسی و تأثیر جریان‌های سیاسی چگونه بوده است؟ فرضیه پژوهش آن است که جهت‌گیری کاربران متأثراز دو عامل کلیدی است:روایت‌سازی جریان‌های سیاسی(اصولگرا،اصلاح‌طلب ،معاند)و محدودیت ‌های فنی (شبکه ملی اطلاعات) که منجر به غالب بودن مصرف محتوا بر تولید آن شده است.جمع آوری با اتکا به رویکرد «تحلیل محتوای کمّی» داده‌های شبکه‌های اجتماعی (تلگرام،توییتر، ایتا)،با استفاده از شاخص‌ فراوانی انتشار محتوا بر اساس رویدادهای محوری و تحلیل داده ها در قالب تحلیل گفتمان برمبنای سنجش جهت‌گیری احساسی(مثبت،منفی،خنثی) و تحلیل گفتمان جریان‌های سیاسی صورت پذیرفته است.یافته های پژوهش نشان می دهد:کاربران اصولگرا بر گفتمان اقتدار نظامی و انتقام جویی،اصلاح طلبان بر گفتمان دیپلماسی محوری و کاهش تنش و معاندین با ابزار شایعه پراکنی بر سیاه نمایی و ترویج ناامیدی متمرکز شده اند.در این راستا فضای مجازی در این جنگ به عرصه ای برای بازتولید گفتمان های متعارض و تشدید قطبی سازی سیاسی تبدیل شد.این مطالعه ضرورت بازتعریف سیاست‌های فضای سایبری در بحران با توازن بخشی به امنیت ملی و آزادی کنشگری را آشکار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

فضای مجازی

کاربران ایرانی

جنگ 12روزه

جریان های سیاسی

جهت گیری های احساسی

موضوعات

دفاعی امنیتی

عنوان مقاله English

Analysis of Iranian cyberspace users' reactions to the 12-day war

نویسندگان English

Hossein Ebrahimi ¹

Shohreh Pirani ²

¹ PhD student in Political Studies of the Islamic Revolution, Shahed University, Tehran, Iran.

² Associate Professor, Department of Political Science and Islamic Revolution Studies, Shahed University, Tehran, Iran.

چکیده English

This study investigates the behavioral patterns and emotional orientations of Iranian users on social media during the 12-day war with the Zionist regime. Given the unparalleled role of cyberspace in reflecting public opinion and its susceptibility to field events, analyzing this data is essential for understanding socio-political dynamics. The study's primary research question is: What was the dominant pattern of Iranian users' reactions to the war's developments in terms of content production, emotional orientation, and the influence of political currents?

The hypothesis posits that user orientation is influenced by two key factors: the narrative-building of political currents (Principalist, Reformist, dissident) and technical constraints, leading to a predominance of content consumption over production. Data collection relied on a quantitative content analysis approach from social media data (Telegram, Twitter, Eitaa), using metrics such as content publication frequency based on pivotal events. Data analysis was conducted through discourse analysis, measuring emotional orientation (positive, negative, neutral) and analyzing the discourse of political currents.

The findings indicate that Principalist users focused on a discourse of military strength and retaliation; Reformists emphasized a diplomacy-centered discourse and tension reduction; while dissidents concentrated on misinformation and promoting despair through negative portrayal. Consequently, cyberspace in this war became an arena for the reproduction of conflicting discourses and the intensification of political polarization. This study highlights the necessity of redefining cyber policies during crises to balance national security and freedom of action

کلیدواژه‌ها English

Cyberspace

Iranian user

12day war

ابولی،عابدین،حقیقی ،علی محمد وزارعی،غفار (1401)،«تأثیر شبکه های اجتماعی مجازی بر رفتار سیاسی شهروندان ایران(از سال87-97)»،فصلنامه جغارفیا و برنماه ریزی منطقه ای،دوره 12،شماره 46،صص732-713

اکبرزاده،علیرضا و فرهنک،سجاد(1404)،«تحلیل جامعه شناختی ابعاد ومولفه های جنگ های آینده با تکید بر جنگ رسانه ای»،فصلنامه مدیریت نظامی،سال25،شماره1،صص171-193

رزمجو،علی اکبر وعنایتی،علی(1396)،نقش رسانه‌های مجازی در فتنه سال 1388،تهران:مرکز اسناد انقلاب اسلامی

رهبری،محمد،دلاوری،ابوالفضل و صفری،هادی (1402)،«فضای مجازی و قطب بندی سیاسی در ایران مطالعه موردی: واکنش های کاربران توئیتر فارسی به رویدادهای سیاسی و اجتماعی (سال های ١٤٠٠-1401)»،فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات،پیاپی70،دوره 19،شماره 1،صص271-241

حبی،محمدباقر(1383)،«سلامت روانی در چشم اندازی گسترده تر»، فصلنامه روش شناسی در علوم انسانی،دوره 10،شماره41،صص122-106

حبیبی،احمد،صذیق ،میر ابراهیم وکشیشیان،گارینه(1398)،«مقایسه تطبیقی دال های گفتمان های اصلاح طلبی و اصولگرایی در مجلس ششم و هفتم شورای اسلامی»،فصلنامه جامعه شناسی سیاسی ایران،سال دوم،شماره دوم،تابستنا،صص218-248

محبوب،شهرام،شریفی،منصوروکریمیان،حبیب اله(1403)،«مقاله ای با عنوان کنشگری فضای مجازی در آشوب‌های اجتماعی (نظریه و پراتیک)»،فصلنامه مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران،دوره 3،شماره5،صص174-154

مهرآزین،مهدی و معینی پور،مسعود(1403)،«تحلیل روش شناسی فضای مجازی و تأثیرات آن بر هویت و اقتدار سیاسی فرد»،فصلنامه مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران،دوره 3،شماره 3،صص110-88

عیوضی،محمدرحیم(1387)«مدیریت رسانه ای و مهندسی افکارعمومی»،فصلنامه مطالعات تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد،دوره دهم،شماره 2

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران(1404)بررسی واکنش افکار عمومی به جنگ ایران و رژیم صهیونیستی

Agnew, Robert. (2006). Pressured into Crime: An Overview of General Strain Theory. Los Angeles: Roxbury

Brecher, M. (2022). Crisis in World Politics: The Rise and Fall of Crises (Volume 1). Translated by Mirfardin Qureshi, Tehran: Strategic Studies Research Institute Publications

Coleman, J. S. (1990). Foundations of social theory,Cambridge: Harvard University Pres

DiClemente. Ralph J, Crosby. Richard A, Kegler. Michelle C(2002) Emerging theoriesin healthpromotion

Practice and resarch: Strategies for Improving Public Health, JOSSEY-BASS A Wiley Company, www.josseybass.com

Erin Walk.E, Parker.E, Garimella.K, Akbiyik.A, Christia.F(2025) Social media narratives across platforms in conflict: Evidence from Syria, The Journal of Politics 87 (2), 449-463

Fitzgerald,A(2025) Mobile and platform users’ mediatized rituals in response to terrorist attacks: a discourse analysis of continuously collected screenshots, Journal of Communication 75 (3), 207-219,

Greatrex.sToni (2002) Projective Identification: How Does It Work?, Neuropsychoanalysis 4(4):187-197, DOI:10.1080/15294145.2002.10773396

Laclau, E. & Mouffe, C. (2000). Contingency, Hegemony, Universality. London: Verso.

Llamas Covarrubias,j.z(2025)Effective Communication as A Pillar of Cybersecurity: Managing Incidents and Crises in the Digital Era.Journal of Risk Analysis and Crisis Response 15 (2), 34-34, https://doi.org/10.54560/jracr.v15i2.564

Merton, Robert K. (1938). “Social Structure and Anomie”, American Sociological Review 3: 672–82

[1] Strain Theor

Murphy.f.c, et al (1999) Emotional bias and inhibitory control processes in mania and depression, Psychological Medicine 29(6):1307-21, DOI:10.1017/S0033291799001233

Myers, J(2025), Theories of Culture, Communications, and Consciousness: PublisherPublished by Palgrave Macmillan

J(2015)Exploring the citizen-driven response to crisis in cyberspace, risk and the need for resilience,‏ ‏ Phillips,

IEEE Canada International Humanitarian Technology Conference (IHTC2015), 1-6, 2015

https://nadimiran.ir/news/3198/%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-

https://bornaandishan.ir/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C

https://moshavereaftab.ir/%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-