بررسی پیامدهای امنیتی منطقه‌ای دولت‌های شکننده، بررسی موردی عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام

چکیده

ظهور دولتهای ضعیف و شکننده در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا طی دهه‌های اخیر به شکل‌گیری بحرانهای مسری به همسایگان و مناطق مجاور نیز منجر گردیده است. وجود بحرانهای چندگانه و در رأس آنها بحران اقتدار و فزونی آن در دولتهای شکننده در ارتباط با شکافهای قومی ـ فرقه‌ای در درون این نوع از دولتها به فعالتر شدن این شکافها و در نتیجه شکل‌گیری پدیده‌های خودمختاری و تجزیه‌طلبی در این کشورها و نهایتا انتقال آن به همسایگان آنها می‌انجامد. جمهوری اسلامی ایران به‌دلیل واقع‌شدن در میان این دولتها و نیز وجود قومیت‌های مشابه در ورای مرزهای ملی در معرض آسیب‌دیدگی از بحرانهای امنیتی ناشی از این‌گونه از دولتها است. از این رو این پژوهش درصدد تبیین تأثیر و تأثرهای این پدیده (دولت شکننده) بر امنیت ملی و نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران است.

کلیدواژه‌ها


اخوان کاظمی، مسعود؛ عزیزی، پروانه (1390). اسراییل کردستان عراق؛ هارتلند ژئوپلیتیکی. فصلنامه راهبرد. س بیستم. ش 60.
بشیریه، حسین (1395). آموزش دانش سیاسی. انتشارات نگاه معاصر.
بوژ مهرانی، حسن؛ پوراسلامی، مهدی (1391). تهدیدهای نرم خودمختاری اقلیم کردستان عراق و تأثیر آن بر کردهای ایران. مجله مطالعات جهان اسلام. س اول. ش 4.
پای، لوسین و همکاران (1380). بحران‌ها و توالی‌ها در توسعه‌ سیاسی. تهران: نشر پژوهشگاه مطالعات راهبردی.
خسروی، علیرضا (1395). تمایلات جدایی‌طلبانه در اروپا: ریشه‌ها و روندها. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی. دوره ششم. ش 21.
سردارنیا، خلیل‌الله (1390). درامدی بر جامعه‌شناسی سیاسی جدید. تهران: میزان.
عالم، عبدالرحمن (1381). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشرنی.
عصاریان‏نژاد، حسین (1383). امنیت و قومیت در جمهورى اسلامى ایران. ماهنامه دانشگاه عالى دفاع ملى. ش 48 و 49.
قوام، عبدالعلی (1381). اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل. تهران: انتشارات سمت.
قوام، عبدالعلی (1379). چالشهای توسعه سیاسی. تهران: نشر قومس.
لئونارد بایندر (1377). بحرانهای سیاسی. ترجمه غلامرضا خواجه سروی. فصلنامه مطالعات راهبردی. ش اول: ۳۹ ـ ۲۳۷.
مار، فب (1380). تاریخ نوین عراق. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
محمد، مهری کارنامی (1388). آسیب شناسی تأثیر قومیت گرایی بر امنیت ملی. نشریه حصون. ش 19.
نامی، محمدحسن؛ محمدپور، علی (1387). جغرافیای کشور عراق با تأکید بر مسائل ژئوپلیتیک. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
یزدان فام، محمد (1390). دولتهای شکننده و امنیت انسانی. چ دوم. تهران: پژوهشگاه مطالعات راهبردی.
یزدانی، عنایت‌الله؛ قاسمی، مصطفی (). تحلیلی بر دولت ورشکسته در لیبی. فصلنامه دولت پژوهی. س 2. ش 6.
اسلامی، علیرضا. قومیت و ابعاد آن در ایران. علوم سیاسى 1385. ش 34: قابل بازیابی در:
http://www.ensani.ir/fa/content/82766/default.aspx
پیامدهای امنیتی تجزیه احتمالی عراق برای ایران (16/4/1393) بازیابی در:
http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1935451
آیا کردستان عراق، تهدیدی علیه امنیت ملی ایران است؟ (خبرگزاری آکام، 23/7/1391) بازیابی در:
http://akamnews.com/Pages/News-
کمک میلیاردی اقلیم کردستان عراق به گروه‌های معارض ایرانی! (خبرگزاری اکام، 14/1/1391):
http://www.akamnews.com/Pages/News-
شمخانی: امنیت در مرزها خط قرمز ایران است (24/5/1395):
http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1962222
حضور قابل تأمل بارزانی در میان تروریست های تجزیه طلب (1/9/1395):
https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/09/01/1245858
حمایت اقلیم کردستان از گروه‌های تروریستی پژاک و دموکرات (5/5/1395):
http://www.tabnak.ir/fa/news
تلاش منافقین (مجاهدین خلق) برای ارتباط با اقلیم کردستان
https://dalahoonews.wordpress.com/2011/01/22/
همکاری مسعود بارزانی با عربستانی‌ها برای کمک به منافقین (31/5/1395):
http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1961461
امریکا بزرگترین کنسولگری خود را در اقلیم کردستان بنا می‌کند (14/11/1395):
http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1966709
عملیات گروهکهای تروریست حزب دمکرات، کومله و حزب آزادی کردستان به نیابت از عربستان سعودی، با وساطت مسعود بارزانی
http://kurdtoday.ir/news/17809
احزاب کرد ایرانی درباره استقلال کردستان عراق چه می‌گویند؟ (16/7/2014):
http://www.dw.com/fa-ir
Chomsky, Noam, “Superpower and Failed States”: http://www.911revew.org/news/superpower-and-failed-states.html, visited: 12/03/2011
Country reports on Terrorism. (2012). Available at: http://www.state.gov/documents/organization /210288. pdf. (Accessed on: 2014/12/12).
Free Dictionary; Merriam Webster dictionary; The Oxford Pocket Dictionary of Current= English 2008